Αθλητισμός

        Η αξία του αθλητισμού για τον άνθρωπο είναι αδιαμφισβήτητη. Πέρα από τις θετικές συνέπειες για την υγεία και την φυσική κατάσταση αλλά και την διασκέδαση που προσφέρει σαν δραστηριότητα, ο αθλητισμός προάγει τα ιδανικά του υγιούς ανταγωνισμού ("ευ αγωνίζεσθαι") , της ομαδικότητας (Σε πολλά αθλήματα)  αλλά και της αξιοκρατίας  (επιβραβεύοντας τον καλύτερο).Δείχνει στον άνθρωπο τη σημασία του να αγωνίζεσαι για κάτι, την αξία της προσπάθειας αλλά και το ότι πάντα μπορεί να ξεπεράσει τα όρια που ο ίδιος θέτει στον εαυτό του.

       Σήμερα όμως η έννοια του αθλητισμού  παρουσιάζει στρεβλώσεις.Η πιο γνωστή είναι η εμπορευματοποίηση του. Οι αθλητικές ομάδες αποτελούν πλέον επιχειρήσεις  οι οποίες δεν έχουν  σκοπό να προάγουν τις αρετές του αθλητισμού αλλά να βελτιστοποιήσουν το οικονομικό τους κέρδος. Έτσι οι κλασσικές αξίες που θα έπρεπε να προάγει ο αθλητισμός εξαφανίζονται. Πλέον γίνεται  ευρεία  αντίληψη στο κοινό ότι δεν έχει σημασία πχ μια ποδοσφαιρική ομάδα να παίζει θεαματικό ποδόσφαιρο  -παρόλο που σε πρώτη φάση το άθλημα έγινε δημοφιλές λόγω του θεάματος που προσέφερε και στην ουσία το θέαμα είναι και ο κύριος λόγος ύπαρξης του (πχ ένα τουρνουά τάβλι δεν είναι το ίδιο δημοφιλές με ένα τουρνουά ποδοσφαίρου) αφού αποτελεί και τον κύριο λόγο για τον οποίο ένα άθλημα γίνεται δημοφιλές- αφού ένας πιο συντηρητικός , πιο "κλειστός" τρόπος παιχνιδιού θα της επιτρέψει να φτάσει πιο εύκολα στην νίκη. Θεωρείται επίσης φυσιολογικό οι αμυντικοί μιας ομάδας να προσπαθούν να βγάλουν νοκ-αουτ (!) τον  καλό επιθετικό μιας άλλης, με σκληρά φάουλ   διότι έτσι θα αυξήσουν τις πιθανότητες νίκης. Πόσοι μεγάλοι αθλητές δεν έχουν χάσει  ολόκληρες σαιζόν  εξαιτίας ενός τραυματισμού που τους προκλήθηκε από αντίπαλους εσκεμμένα αλλά και πόσοι αναγκάστηκαν να αποσυρθούν πάλι εξαιτίας αυτής της πρακτικής! 

     Η εμπορευματοποίηση του αθλητισμού σίγουρα αυξάνει τα χρήματα που δαπανώνται για τον αθλητισμό προσφέροντας μας καλύτερες επιδόσεις, αθλητικές εγκαταστάσεις κλπ  αλλά αυτό συμβαίνει μόνο για τα εκάστοτε δημοφιλή αθλήματα χωρίς να δίνεται τόσο σημασία στο χαρακτήρα του αθλήματος. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του να τεθεί θέμα κατάργησης της ελληνορωμαϊκης πάλης από τους ολυμπιακούς αγώνες με το σκεπτικό ότι δεν είναι δημοφιλές σαν άθλημα..Καμία σημασία δεν δόθηκε για το γεγονός ότι ήταν από τα πρώτα αγωνίσματα  των αρχαίων ολυμπιακών αγώνων  αλλά και το πόσο δύσκολο είναι σαν άθλημα κλπ. Το μόνο κριτήριο για να   γίνει η πρότασης κατάργησης του  ήταν το πόσο λαοφιλές είναι λες και ο αθλητισμός είναι επιχείρηση που θα πρέπει να μετράει τους πιθανούς της πελάτες. Γενικότερα χάριν του κριτηρίου του πόσο δημοφιλές είναι ένα άθλημα τα ατομικά αγωνίσματα  παραγκωνίζονται σε βάρος των ομαδικών παρόλο που οι αθλητές των ατομικών αγωνισμάτων αντιμετωπίζουν πολύ πιο πολλές δυσκολίες προκείμένου να επιτύχουν το στόχο τους και μάλιστα χωρίς να έχουν από πίσω τους μια ολόκληρη επιχείρηση-ομάδα να τους στηρίζει..

       Επιπλέον στρέβλωση που προκύπτει από την εμπορευματοποίηση του αθλητισμού είναι το χάρισμα χρεών από το επίσημο κράτος  σε αθλητικές ομάδες τη στιγμή που αυτές αποτελούν και νομικά πλέον επιχειρήσεις. Το κράτος θα πρέπει να ευνοεί όποιον προάγει τον αθλητισμό αφιλοκερδώς ή σε ερασιτεχνικό επίπεδο και όχι όποιον προάγει τον αθλητισμό προκειμένου να εισπράξει τα κέρδη που θα του αποφέρει η κατάκτηση ενός τίτλου.και λειτουργεί σαν οργανωμένη επιχείρηση.Το χάρισμα χρεών σε ομάδες αποτελεί αδικία ειδικά αν σκεφτεί κανείς τους υπόλοιπους φορολογούμενους που δεν έχουν σε καμιά περίπτωση τη δυνατότητα να ελπίζουν σε κάτι τέτοιο.

        Τέλος η μεγαλύτερη στρέβλωση που παρατηρείται είναι ότι ο αθλητισμός προβάλλεται έτσι σήμερα που κάνει το μέσο άνθρωπο να θεωρήσει ότι είναι αδύνατο να ασχοληθεί με αξιώσεις και να φτάσει στο επίπεδο των αθλητών που βλέπει αλλά και το ότι δεν έχει σημασία να ασχοληθεί με τον αθλητισμό αν δεν είναι τόσο καλός ώστε να φέρει κέρδος. από αυτόν. Έτσι οι περισσότεροι  άνθρωποι απομακρύνονται από τον αθλητισμό δεν συμμετέχουν σε αυτόν  παρά μόνο σαν θεατές αντί να αθλούνται  οι ίδιοι έστω και σε ερασιτεχνικό επίπεδο.Έτσι ο αθλητισμός από πηγή ιδανικών και παράδειγμα προς μίμηση μετατρέπεται σε ένα απλό θεάμα  (όπως είναι για παράδειγμα μια παρτίδα χαρτιά ή ένα επιτραπέζιο παιχνίδι) και αντικείμενο διαφωνίας οπαδικού ενδιαφέροντος

Tέχνη!

    Σε όλους μας έχει τύχει να  δούμε μια ταινία που δεν καταλάβαμε το νόημα της, έναν ζωγραφικό πίνακα με  θέμα από το οποίο δεν μπορούμε να βγάλουμε κάποιο νόημα κλπ. Όταν μάλιστα δηλώνουμε την αδυναμία μας αυτή να βγάλουμε νόημα από ένα καλλιτεχνικό προΪον  τότε κάποιοι που οικειοποιούνται  την κουλτούρα  εύκολα προβαίνουν στην δήλωση "ε τι γνωρίζεις εσύ από τέχνη για να καταλάβεις"

    Όμως  τελικά τι είναι τέχνη? Αυτό είναι ένα δύσκολο ερώτημα αλλά έτσι κι αλλιώς  στο  blog αυτό  απλά εκφράζουμε τη γνώμη μας.Θα προσπαθήσουμε όμως να προσεγγίσουμε το θέμα όσο μπορούμε! Ένα σίγουρο πράγμα που μπορούμε να πούμε είναι ότι  αντικειμενικά  η τέχνη  είναι συνυφασμένη με τη δημιουργικότητα . Δηλαδή  κάποιος άνθρωπος δημιουργεί κάτι και μετά κρίνεται ότι  το δημιούργημα του έχει καλλιτεχνική αξία και μπορεί να θεωρηθεί έργο τέχνης.

    Για να γίνει αυτή η δημιουργία χρειάζεται κάποια τεχνική π.χ. ζωγραφική ή γλυπτική. Η τεχνική είναι κάτι που ουσιαστικά μπορεί να γίνει κατανοητό από τον καθένα  και  να μάθει να το χειρίζεται εύκολα  αν κάποιος του το διδάξει. Για αυτό το λόγο και τα αντίγραφα έργων τέχνης δεν έχουν την αξία που έχουν τα πρωτότυπα, παρόλο που έχουν γίνει με την ίδια τεχνική αν και συνήθως είναι και ακριβώς ίδια. Επομένως ένα από τα βασικά στοιχεία της τέχνης είναι η πρωτοτυπία στη δημιουργία. 

   Από την εμπειρία μας γνωρίζουμε ότι χιλιάδες πρωτότυπα στο σχεδιασμό αλλά και στη χρήση αντικείμενα δεν  θεωρείται ότι έχουν καλλιτεχνική αξία. Π.χ. ένα εργαλείο κουζίνας που κόβει τη ζύμη σε σχήμα αστεριού δεν θεωρείται καλλιτέχνημα  ακόμα και αν ήταν το πρώτο του είδους του.  Ένα άλλο παράδειγμα είναι τα μοντέλα αυτοκινήτων  που κυκλοφορούν κάθε χρόνο με νέο σχεδιασμό--κανείς δεν θεωρεί ότι ένα μοντέλο αυτοκινήτου έχει καλλιτεχνική αξία. (ένα αυτοκίνητο κοστολογείται με βάση το κόστος των υλικών του και όχι με βάση την εργασία που απαιτείται ή την απροσδιόριστη  "καλλιτεχνική" του αξία. Αντίθετα ένας πίνακας ζωγραφικής σίγουρα δεν κοστολογείται με βάση τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή του αλλά ούτε και με το κόστος εργασίας -ο ζωγράφος δεν πληρώνεται με βάση το μεροκάματο ελαιοχρωματιστή (!!!) αν και αν αφαιρέσουμε τον παράγοντα "τέχνη" η δουλειά που κάνουν πρακτικά  είναι ίδια απλά χρησιμοποιούν διαφορετικά πινέλα!

     Είναι επίσης αυτονόητο ότι η τέχνη συνδυάζεται άμεσα και με την κοινωνία. Κανείς δεν μπορεί να θεωρηθεί καλλιτέχνης από μόνος του. Πάντοτε οι υπόλοιποι άνθρωποι τον αναγνωρίζουν ως καλλιτέχνη.Ο καλλιτέχνης πρέπει λοιπόν να συνδέεται με την κοινωνία. Το ότι η κοινωνία αναγνωρίζει κάποιον ως καλλιτέχνη σημαίνει ότι επηρεάζεται από τα δημιουργήματα του συγκεκριμένου.Πώς όμως μπορούμε να ορίσουμε το  πως επηρεάζεται η κοινωνία από κάτι ώστε να το θεωρήσει τέχνη;

  Ένας παράγοντας που κατά τη γνώμη μου  είναι καθοριστικός στο να θεωρηθεί ένα δημιούργημα τέχνη, είναι τα συναισθήματα/μηνύματα  που περνάει στον παρατηρητή του.Έτσι μπορεί να νιώσουμε θαυμασμό, μεγαλείο, ευφορία κ.α. κοιτώντας ένα αντικείμενο. Το γεγονός ότι αυτό μας δημιουργεί έντονα συναισθήματα  ενώ κάποια άλλα όχι είναι που του δίνει τη λεγόμενη "καλλιτεχνική αξία". Καλλιτεχνικά θεωρούνται αντικείμενα που μας δημιουργούν παρόμοια συναισθήματα  ειδικά  όταν κάποια ομοειδή τους δεν το κάνουν. Για παράδειγμα ένα σκαλιστό χειροποίητο μεταλλικό ποτήρι  σίγουρα μας  προξενεί περισσότερο ενδιαφέρον από ένα γυάλινο που δημιουργήθηκε με μαζική παραγωγή. Η μοναδικότητα του ποτηριού αυτού , η προσπάθεια του καλλιτέχνη να το φτιάξει μας δημιουργεί υποσυνείδητα τη διάθεση να τον μιμηθούμε ή την ευχή να μπορούσαμε να κάνουμε κι εμείς κάτι παρόμοιο-αυτά είναι θετικά συναισθήματα, που μετατρέπουν το ποτήρι από καθημερινό χρηστικό αντικείμενο σε καλλιτεχνικό δημιούργημα! 

   Η ικανότητα  αυτή δημιουργίας θετικών συναισθημάτων,  η έμπνευση, ή αλλιώς η διαπαιδαγώγηση της προσωπικότητας του ανθρώπου με την προβολή ιδανικών, θετικών συναισθημάτων και ιδεών αποτελούν και  τον λόγο για τον οποίο λέμε ότι η τέχνη προσφέρει στην κοινωνία και είναι απαραίτητη για τον άνθρωπο.Μέσω της τέχνης  τέτοια μηνύματα μπορούν να διαδοθούν εύκολα  αφού στις περισσότερες μορφές  τέχνης δεν υπάρχουν γλωσσικοί περιορισμοί που θα έκαναν κάποιο νοήμα μη εύκολα αντιληπτό από μερίδες ατόμων και χρειάζεται να βασιζόμαστε  μονάχα στις αισθήσεις μας ώστε να τα αντιληφθούμε. Εξυπακούεται ότι για να είναι ωφέλιμη  η τέχνη πρέπει να προβάλλει θετικά συναισθήματα/ιδέες. Διαφορετικά μια κακοδιατηρημένη πολυκατοικία που μας προκαλεί αδιαφορία ή αποστροφή θα μπορούσε να χαρακτηριστεί τέχνη. Πρόκειται δηλαδή για κατάχρηση του όρου τέχνη και ανούσια γενίκευση του η οποία αν μη τι άλλο είναι περιττό να αναφέρεται. Τέχνη που δεν εξυπηρετεί το σκοπό της που είναι η προσφορά στην κοινωνία είναι ανούσια  και ουσιαστικά μπορεί να θεωρηθεί ως το δημιουργικό καπρίτσιο του καθενός, το οποίο μπορεί να κάνει μεν τον δημιουργό του να αισθάνεται καλά αλλά αυτό δε σημαίνει  ότι είναι και τέχνη. (με την ίδια λογική οποιαδήποτε καθημερινή εργασία που μας ικανοποιεί θα μπορούσε να θεωρηθεί τέχνη)

    Σημαντική προϋπόθεση για να χαρακτηριστεί κάτι τέχνη  είναι ότι τα θετικά συναισθήματα που δημιουργεί πρέπει να συνδέονται ή να αποτελούν αποτέλεσμα μιας συνειδητής διεργασίας σκέψης  την οποία ενεργοποιεί η θέα της τέχνης στον άνθρωπο. Για παράδειγμα το σκαλιστό ποτήρι που αναφέραμε πριν μας κάνει να σκεφτούμε ότι είναι μοναδικό επειδή ξέρουμε ότι είναι χειροποίητο (αντιλαμβανόμαστε τις ατέλειες και τις ασυμμετρίες που το κάνουν μοναδικό)  μας κάνει να σκεφτούμε τον κόπο και την προσπάθεια του δημιουργού του. Δεν θεωρείται καλλιτέχνημα κάτι που απλά ενεργοποιεί κάποια ένστικτα μας π.χ. μπορεί να τρώμε μια μπριζόλα και να αισθανόμαστε ωραία όμως αυτό συμβαίνει γιατί απλά πεινάμε και όχι επειδή μια μπριζόλα είναι ένα έργο τέχνης, Μια ταινία μας συγκινεί με το θέμα της και μας κάνει να κλαίμε  και είναι αλλά το ίδιο θα συνέβαινε κι αν καθαρίζαμε κρεμμύδια. Η διαφορά έγκειται ότι στην πρώτη περίπτωση η συγκίνηση προήλθε κατόπιν σκέψης σχετικά με το ερέθισμα που δεχτήκαμε ενώ στη δεύτερη ήταν απλά ένα ακούσιο αντανακλαστικό!

    Από εκεί και πέρα έρχεται το ζήτημα της μέτρησης της καλλιτεχνικής αξίας ενός έργου. Σίγουρα το ζήτημα αυτό είναι πιο υποκειμενικό.Προσωπικά πιστεύω πως σημαντικό ρόλο παίζει η αξία του μηνύματος που εκφράζεται μέσω του έργου τέχνης, το πόσο εύκολα γίνεται αυτό αντιληπτό από το κοινό  αλλά ταυτόχρονα και η διακριτικότητα με την οποία καταφέρνει να μας το περάσει ο καλλιτέχνης- γιατί αν  το περνάει πολύ απλά.και ξεκάθαρα αποτελεί απλά νουθεσία (αναιρείται η διεργασία της σκέψης που είπαμε πως είναι απαραίτητο να προηγηθεί) και όχι τέχνη.Αν πάλι το περνάει τόσο δύσκολα που δε γίνεται αντιληπτό στους περισσότερους τότε έχει χάσει το σκοπό του σαν τέχνη ( εκτός και αν ο καλλιτέχνης δηλώνει ότι απευθύνεται σε  συγκεκριμένο κοινό με δεδομένες νοητικές ικανότητες τις οποίες όμως θα πρέπει να περιγράψει λεπτομερώς πριν καλέσει τον κόσμο να δει το έργο του -Βέβαια και πάλι σαν τέχνη πάλι χάνει την σημασία της ,γιατί η τέχνη πρέπει να προσπαθεί να απευθύνεται σε όλη την κοινωνία και όχι μόνο σε συγκεκριμένες μερίδες της, αφού όπως είπαμε βασικός λόγος ύπαρξης της τέχνης είναι να βελτιώσει την κοινωνία) Ο συνδυασμός των 3 αυτών παραγόντων και η σωστή κατανομή τους στο τελικό αποτέλεσμα αποτελεί την συνταγή της πετυχημένης τέχνης.

     Σίγουρα υπάρχουν πολλές επιμέρους παράμετροι σε όλα αυτά όμως ειδικότερα πρέπει να επισημάνουμε ότι η τέχνη λόγω της άμεσης σύνδεσης της με την κοινωνία πρέπει να προσπαθεί να έχει όσο το δυνατό πιο καθολικό χαρακτήρα. Η τέχνη δεν είναι για τους λίγους και τους εκλεκτούς όπως ισχυρίζονται διάφοροι που καυχώνται ότι μόνο αυτοί μπορούν να την καταλάβουν. Τα μεγάλα καλλιτεχνικά έργα ακόμα κι αν δεν μπορούν να γίνουν απόλυτα κατανοητά από όλους σίγουρα καταφέρνουν να δημιουργήσουν στους θεατές τους μια εκτίμηση.

Δεν έχουν τίποτα να χωρίσουν

     Πολλοί όταν αναφέρονται σε διακρατικές σχέσεις  και προβλήματα εθνικών θεμάτων  συχνά καταλήγουν στο να απαξιώσουν το θέμα χρησιμοποιώντας την παραπάνω, γνωστή σε όλους μας φράση. "Οι λαοί" λέει, "δεν έχουν τίποτα να χωρίσουν".

    Mε τη φράση αυτή υπονοείται ότι  όλοι οι άνθρωποι  θέλουν μόνο την ησυχία τους και απλά αφήνουν τον εαυτό τους να γίνει έρμαιο των πολιτικών επιλογών της  ηγεσίας τους. Μπορεί να φαίνεται προφανές το ότι όλοι οι άνθρωποι δεν έχουν διάθεση για διαμάχες  αλλά δυστυχώς  ισχύει μόνο εν μέρει. Γιατί οι άνθρωποι θέλουν ταυτόχρονα να περνάνε και καλά τη ζωή τους και δυστυχώς εκεί πολλές φορές εισέρχονται παράγοντες όπως ο εγωισμός και η ανθρώπινη απληστία. 

    Είναι εύκολο να πούμε λοιπόν για παράδειγμα πως η κήρυξη ενός πολέμου είναι μια πολιτική απόφαση που δεν την επιθυμεί  ένας λαός αλλά μόνο η ηγεσία ενός κράτους. Όμως όταν ο λαός παίρνει μερίδιο από τα "λάφυρα" του πολέμου π.χ. εκτάσεις γης ή και σπίτια ( π.χ. κατεχόμενα στην Κύπρο) ουσιαστικά δεν είναι αυτή μια πρακτική  που δείχνει την έμμεση επικύρωση  της απόφασης για πόλεμο αλλά και των αποτελεσμάτων της; Μήπως δεν είναι εκδήλωση συμφωνίας το ότι ο λαός εξακολουθεί να ψηφίζει με μεγάλη πλειοψηφία  και να στηρίζει μια κυβέρνηση που έχει κηρύξει πόλεμο;

    Εξάλλου το να παρομοιάζουμε τους ανθρώπους  ως πρόβατα που απλά άγονται και φέρονται από πολιτικούς ουσιαστικά αδικεί την πλειοψηφία των ανθρώπων.Πέρα όμως από αυτό ακόμα και ο πιο αμόρφωτος, ανειδίκευτος άνθρωπος μπορεί να μην καταλαβαίνει τις τεχνικές παραμέτρους μια πολιτικής απόφασης αλλά από το αποτέλεσμα της  είναι σίγουρα σε θέση να κρίνει το αν είναι ηθική και δίκαιη ή όχι..Και φυσικά εδώ πρέπει να αναφέρουμε πως η αδιαφορία και η άγνοια δεν αποτελούν ελαφρυντικά-Όλοι λίγο ή πολύ ενδιαφερόμαστε για σημαντικές αποφάσεις που επηρεάζουν τη ζωή μας είτε   είναι προς το καλύτερο είτε προς το χειρότερο...το να αδιαφορήσουμε στοχευμένα για μια σημαντική πολιτική απόφαση που εμπλέκει τις σχέσεις του κράτους μας με ένα άλλο μας καθιστά αρκετά... ύποπτους! 

   Οι  λαοί έχουν λοιπόν πράγματα να χωρίσουν γιατί ο καθένας έχει τα δικά του συμφέροντα όπως ακριβώς συμβαίνει και με τους  μεμόνωμένους ανθρώπους στην καθημερινή τους ζωή που φιλονικούν με το γείτονα τους τον γνωστό τους ή τον φίλο τους για διάφορα ζητήματα.

     Αυτό που έχει σημασία λοιπόν είναι να μην αφήνουμε τις φιλονικίες  και τις εμπειρίες μας από διακρατικές διενέξεις να εξελίσσονται σε τυφλό ρατσιστικό μίσος αλλά  να λειτουργούν σαν πηγές πληροφόρησης που θα καθορίζουν τη διπλωματική μας συμπεριφορά απέναντι σε ένα ξένο κράτος και το λαό τους. Σκεπτόμενοι έτσι αποφεύγουμε λάθη που θα εντείνουν τις όποιες εντάσεις  -είτε γιατί πιέσαμε περισσότερο κάποιες καταστάσεις, είτε γιατί υπαναχωρήσαμε περισσότερο από ότι έπρεπε σε κάποιο ιδιαίτερα επιθετικά αντίπαλο  και εκτεθήκαμε.- Μόνο έτσι ενεργούμε σωστά προς μια κατεύθυνση που βοηθάει την ειρηνική συνύπαρξη των λαών και που οδηγεί μακροπρόθεσμα σε μια κατάσταση που οι λαοί ΟΝΤΩΣ δεν θα έχουν τίποτα να χωρίσουν!

Η δύναμη του ενός

     Συχνά ακούγεται η άποψη πως για τα διάφορα προβλήματα μας δεν πρέπει να περιμένουμε βοήθεια από συγκεκριμένα πρόσωπα , από "μεσσίες", όπως λέγεται κοροϊδευτικά,για να μας βοηθήσουν. Η άποψη αυτή σίγουρα ισχύει για τα προσωπικά προβλήματα του καθενός.Και είναι λογικό γιατί αν δεν αντιδράσει ο άμεσα ενδιαφερόμενος για το  πρόβλημα του πως είναι δυνατόν να περιμένει να του το λύσει κάποιος άλλος, ο οποίος δεν σχετίζεται καν με το πρόβλημα;
    Τι συμβαίνει όμως  στην κοινωνική ζωή και στην πολιτική  όταν δηλαδή το πρόβλημα δεν αφορά έναν αλλά μια ολόκληρη ομάδα ανθρώπων, μια ολόκληρη κοινωνία;  Εκεί η κατάσταση είναι πιο περίπλοκη. Αν ο καθένας προσπαθήσει να λύσει το πρόβλημα μόνος του θα γίνει αυτό που ο λαός περιγράφει με την παροιμία  "όπου λαλούν πολλοί κοκόροι αργεί να ξημερώσει". Αυτό είναι φυσικό διότι κάθε άνθρωπος μπορεί να σκέφτεται διαφορετική λύση για το ίδιο πρόβλημα. Ακόμα χειρότερα μπορεί και το ίδιο το πρόβλημα να τον επηρεάζει με διαφορετικό τρόπο από ότι επηρεάζει τους υπόλοιπους.  Επίσης το ότι κάποιος αντιδρά για να λύσει μόνος του ένα πρόβλημα  δε σημαίνει ότι θα επιλέξει και την πιο σωστή λύση  -γι' αυτό άλλωστε οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν προβλήματα!-.
    Τα συλλογικά προβλήματα είναι μεγάλα και περίπλοκα δεν μπορεί να τα λύσει ο οποιοσδήποτε. Όλοι εξάλλου γελάμε όταν ακούμε κάποιον να λέει "κάντε με πρωθυπουργό για μια μέρα και θα..." Ποια η διαφορά λοιπόν από το να το λένε πολλοί οι οποίοι ενδεχομένως θα διαφωνούν και μεταξύ τους ως προς τον τρόπο αντιμετώπισης;
    Για να επιλυθούν συλλογικά  προβλήματα χρειάζονται  καταρχάς  άτομα με τις κατάλληλες γνώσεις που θα έχουν βαθύτερη γνώση των θεμάτων. Χρειάζονται άτομα που έχουν την πυγμή  να αντιμετωπίζουν το πρόβλημα αλλά και την διάθεση να το κάνουν -καθώς είναι εύκολο για τον καθένα μας να κάνει στείρα κριτική για τα προβλήματα ή να προτείνει ουτοπικές λύσεις ανέξοδα και να νομίζει ότι έτσι βοηθάει στην επίλυση των προβλημάτων- Το κυριότερο χρειάζονται άτομα που έχουν την ικανότητα να συμβιβάσουν/συγκεράσουν τις διαφορετικές  απόψεις για την επίλυση ενός προβλήματος  και να αναπτύξουν όλες τις πτυχές του προβλήματος έτσι ώστε η λύση που θα προτείνουν να αφορά πραγματικά όλους όσους επηρεάζονται από το πρόβλημα με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.Σημαντικό είναι επίσης τα άτομα που ηγούνται να μπορούν να εμπνέουν εμπιστοσύνη  αλλά και να  μπορούν να κινητοποιούν το κοινωνικό σύνολο  ώστε η αντίδραση του λαού να δείχνει ότι το εκάστοτε πρόβλημα είναι υπαρκτό και υπάρχει ανάγκη να επιλυθεί άμεσα. Το τελευταίο είναι ιδιαίτερα σημαντικό γιατί  ο ένας πρέπει πάντα να εκφράζει τους πολλούς διαφορετικά δεν νομιμοποιείται να πράξει οτιδήποτε. Η δυνατότητα να μπορεί κάποιος να εκφράζει άλλους ανθρώπους σημαίνει ότι νιώθει πραγματικά τα προβληματά τους και επομένως μπορεί να τους βοηθήσει. Σε καμιά περίπτωση δεν ισχυριζόμαστε ότι αυτοί οι άνθρωποι είναι αναντικατάστατοι ή  τέλειοι σε όλες τους τις αποφάσεις συχνά ίσως απλά να πρόκειται για "τους κατάλληλους ανθρώπους στην κατάλληλη θέση, την κατάλληλη χρονική στιγμή" και έτσι όμως μπορούν να προσφέρουν θεαματικά αποτελέσματα.
    Είναι δύσκολο να υπάρχουν  βρεθούν τέτοιοι άνθρωποι; Σίγουρα είναι. Όμως αν ανατρέξει κανείς στην ιστορία, η οποία είναι και η μόνη που μας παρέχει χειροπιαστά παραδείγματα, όλοι οι λαοί και τα κινήματα μεγαλούργησαν όταν στην ηγεσία τους  είχαν τέτοιου είδους ανθρώπους.  Ποτέ δεν έχει ειπωθεί για κάποιον ηγέτη μια πρόταση όπως : "δεν ήταν καλός ηγέτης ο ίδιος αλλά μια ομάδα ανθρώπων που αποφάσιζαν γι αυτόν τον βοήθησαν να μείνει στην ιστορία". Είναι δύσκολο λοιπόν να βρεθούν τέτοιοι άνθρωποι αλλά σίγουρα αξίζει τον κόπο να τους αναδείξουμε.Προσοχή όμως: Το ότι ένα άτομο προικισμένο είναι σε θέση  να διαχειριστεί καλύτερα τα προβλήματα σε καμία περίπτωση δεν υποβιβάζει την αξία της δημοκρατίας αλλά και της συλλογικής δράσης. Η συλλογική δράση όμως πρέπει να έχει να κάνει με τη συμμετοχή στα κοινά και με την ενεργό υποστήριξη των ατόμων που μας εμπνέουν  ώστε να εξασφαλίζεται το γεγονός ότι ο ηγέτης εκφράζει το λαό.( Είναι βέβαια αδύνατον να εκφράσει κάποιος χιλιάδες ανθρώπους  με απόλυτα ταύτιση αλλά σίγουρα μπορεί να κάνει κάποιους συμβιβασμούς  απόψεων, οι οποίες είναι αδύνατον να γίνουν μεταξύ διάσπαρτων μικρών ομάδων που  αποτελούνται από άτομα με  απόλυτη ταύτιση ιδεών -η μία ομάδα δε θα συμφωνήσει ποτέ με την άλλη καθώς κάθε συμβιβασμός με την άλλη άποψη θα θεωρείται προδοσία από τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας) Αλλά και σαν συλλογικότητα το γεγονός ότι  παραδέχεται κάποιος την ικανότητα ενός ατόμου να διαχειριστεί καλύτερα κάποιες καταστάσεις και να τον εμπιστευτεί/υποστηρίξει είναι μια δυνατή έκφραση συλλογικότητας αφού έτσι χιλιάδες άτομα δρουν κοινά μέσω ενός για τον αντικειμενικό τους στόχο, παραμερίζοντας τις επιμέρους ενστάσεις και διαφωνίες τους.Γιατί όπως λέει κι ο λαός "ένας κούκος δεν φέρνει την άνοιξη" (μόνος του!).
     Στην κοινωνική ζωή λοιπόν άτομα προικισμένα -που ως άτομα βέβαια θα έχουν και τις ατέλειες τους-  με την υποστήριξη των πολλών μπορούν να κάνουν πολλά και να δώσουν λύσεις σε προβλήματα . Θέτοντας σε αμφισβήτηση την ύπαρξη τέτοιων ατόμων , αποκαλώντας τους κοροϊδευτικά "μεσσίες" και αναθέτοντας την επίλυση των προβλημάτων σε μια απρόσωπη συλλογική δράση  χιλιάδων ατόμων με διαφορετικές απόψεις χωρίς έναν κεντρικό πυλώνα που θα καταφέρεινα τους φέρει κοντά,όπου ουσιαστικά ο καθένας περιμένει τον άλλον να δράσει πρώτος ,  ουσιαστικά δεν προσφέρουμε κάτι στην επίλυση των προβλημάτων αλλά συμβάλλουμε στην διαιώνιση τους (χρησιμοποιώντας μάλιστα τη συγκεκριμένη έκφραση πολλοί βρίσκουν πάτημα για να εκφράσουν και το αντιχριστιανικό τους μένος). Χρέος μας είναι η συμμετοχή στις δημοκρατικές διαδικασίες που θα αναδείξουν  τα κατάλληλα άτομα ( τα οποία βέβαια ίσως να είμαστε κι εμείς οι ίδιοι!)  αλλά και η ανάπτυξη της κριτικής μας ικανότητας ώστε να μπορούμε να αξιολογούμε τις δυνατότητες μας για την επίλυση προβλημάτων  αλλά και των άλλων προσώπων που ισχυρίζονται ότι μπορούν να τα λύσουν ώστε όταν χρειάζεται να τους παρέχουμε τη στήριξη που χρειάζονται.  

Ανοχή και αριθμοί

Η ανοχή  στο διαφορετικό αποτελεί μια από τις  θεμελιώδεις προϋποθέσεις αρμονικής συμβίωσης σε μια κοινωνία. Χωρίς αυτήν κάθε διαφορά που θα εκδηλώνονταν σε μια κοινωνία σύντομα θα εξελίσσονταν σε κοινωνική σύγκρουση. Στις μέρες μας που φασιστικές και ανελεύθερες νοοτροπίες έρχονται ξανά στο προσκήνιο, η έννοια της ανοχής στο διαφορετικό τονίζεται όλο και πιο πολύ. Συχνά όμως η έννοια της ανοχής διαστρεβλώνεται ή παρεξηγείται.

        Πολλοί  πιστεύουν πως η ανοχή μιας κατάστασης/γεγονότος  σημαίνει αυτόματα  και την έγκριση της. Φυσικά αυτό δεν ισχύει. Ανοχή σημαίνει ότι απλά αποδέχομαι πως κάτι συμβαίνει επειδή αναγκάζομαι να το κάνω και όχι επειδή συμφωνώ μαζί του. Σαν έννοια δηλαδή η κοινωνική ανοχή είναι ως ένα βαθμό αρνητική αφού το άτομο καταπιέζει τον εαυτό του να αποδεχτεί κάτι για λόγους κοινωνικής ευημερίας- αποτελεί δηλαδή έναν δύσκολο αλλά αναγκαίο συμβιβασμό που κάνει ο καθένας μας ώστε να ζήσει ειρηνικά σε μια κοινωνία.

      Επιπλέον κάτι που συχνά παραγνωρίζεται είναι ότι η έννοια της ανοχής πρέπει να είναι αμφίδρομη.Δεν μπορεί σε μια αλληλεπίδραση η μια πλευρά να είναι ανεκτική και η άλλη να μην είναι καθώς έτσι η πλευρά που θα έδειχνε μεγαλύτερη ανοχή στην άλλη θα αδικούνταν (αφού δείχνοντας ανοχή καταπιέζεται).Η δημοκρατία πολύ σωστά δίνει έμφαση στην ανοχή των μειοψηφιών από τις πλειοψηφίες (καθώς συχνά οι μειοψηφίες είναι αυτές που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση και πρέπει να προστατευτούν) αλλά συχνά παραβλέπεται το γεγονός ότι και οι μειοψηφίες πρέπει να δείχνουν ανοχή στις πλειοψηφίες.

     Αλλά ας αναλύσουμε περισσότερο την παραπάνω πρόταση.Οι κοινωνίες σήμερα είναι οργανωμένες σε κράτη. Τα περισσότερα κράτη αποτελούνται από μια κυρίαρχη μερίδα πληθυσμού που μοιράζονται σε γενικές γραμμές  την ίδια γλώσσα, θρησκεία, ιστορικά βιώματα,πολιτισμό, ήθη και έθιμα, παιδεία και τρόπο σκέψης. Αποτελούν αυτό που λέμε  πλειοψηφία και είναι ο σκληρός πυρήνας της κρατικής υπόστασης: Άνθρωποι με κοινά τα παραπάνω γνωρίσματα  θέλουν  να ανήκουν στην ίδια κοινότητα (κράτος) και σε γενικές γραμμές είναι ευχαριστημένοι που ζουν σε μια κοινωνία  που εκφράζει το καλύτερο δυνατόν τον δικό τους τρόπο ζωής:Ένας Εσκιμώος δεν θα ήθελε να ζει σε μια αμερικανική  μεγαλούπολη, ένας μουσουλμάνος θα δυσκολεύονταν να ζήσει σε μια χριστιανική χώρα κ.ο.κ

       Παρόλα αυτά αναπόφευκτα σήμερα σχεδόν  κάθε κοινωνία είναι πλουραλιστική: εμπεριέχει κοινωνικές ομάδες που έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά σε σχέση με την πλειοψηφία. Αναμφισβήτητα για την ειρηνική συνύπαρξη των ομάδων αυτών είναι αναγκαία η ανοχή. Συχνά όμως παρατηρείται το φαινόμενο κοινωνικές ομάδες να προσπαθούν να τονίσουν και να προβάλλουν ιδιαίτερα την διαφορετικότητα τους έμμεσα ή άμεσα με κύριο στόχο τους να μην χάσουν την μοναδικότητα τους. Τα παραδείγματα είναι πολλά και από όλους τους τομείς:  εθνικές μειονότητες που ζητάνε  η  γλώσσα τους να γίνει επίσημη, άθεοι που ζητάνε να μην πληρώνουν φορολογία για την επίσημη θρησκεία του κράτους, άτομα που θεωρούν φυσιολογικό να φοράνε την παραδοσιακή εθνική  τους ενδυμασία σε μια ξένη χώρα, άτομα που δεν σέβονται την ιερότητα ενός χώρου και τους κανόνες συμπεριφοράς σε αυτόν επειδή δηλώνουν πως δεν πιστεύουν στην θρησκεία ή στην ιδεολογία που πρεσβέυει κ.α.Γενικότερα άτομα που δηλώνουν πως θέλουν να πάνε "κόντρα στο ρεύμα" με κάθε μέσο και προσπαθούν να το δείξουν σε κάθε ευκαιρία.

          Σίγουρα όλες οι παραπάνω συμπεριφορές  δείχνουν ότι δεν υπάρχει ανοχή στο διαφορετικό (που στις συγκεκριμένες περιπτώσεις και παρεμφερείς τους το διαφορετικό αποτελεί και γνώμη της πλειοψηφίας). Εδώ βέβαια πρέπει να σημειώσουμε ότι οι παραπάνω "επιθετικές" συμπεριφορές δικαιολογούνται σίγουρα όταν υπάρχει καταπίεση μιας μειοψηφίας σε βαθμό τέτοιο που η μειοψηφία αυτή απειλείται σαν οντότητα από τις απόψεις της πλειοψηφίας. Όμως η τροποποίηση της συμπεριφοράς στη δημόσια ζωή ώστε να δείχνουμε ότι γίνεται ανεκτή η επικρατούσα άποψη ( ακόμα κι αν διαφωνούμε με αυτή)  είναι στην ουσία η καταπίεση που περιγράψαμε ως το τίμημα της ανοχής.Και αυτό είναι και το θέμα μας εδώ. Για παράδειγμα κάποιος μπορεί να πιστεύει ότι στη διάρκεια μιας κηδείας πρέπει να λέει ανέκδοτα ώστε να νιώθει καλύτερα.Αν το έκανε μόνο σε κηδείες ατόμων που μοιράζονταν την ίδια πεποίθηση, σίγουρα δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα. Αν όμως  διατυμπανίζει ότι έτσι πρέπει να γίνεται σε όλες τις κηδείες  και συνεχίζει να ενεργεί έτσι παρά τις αντιδράσεις που προκαλεί ( από αυτούς που θα παρεξηγηθούν από μια τέτοιου είδους συμπεριφορά επειδή δεν μοιράζονται την ίδια πεποίθηση) τότε είναι φανερό πως το άτομο αυτό προκαλεί το πρόβλημα στον κοινωνικό ιστό και στην δημοκρατία ακόμα κι αν αποτελεί μειονότητα ή απλά δρα σύμφωνα με τις πεποιθήσεις του.Αντίστοιχα η πλειοψηφία είναι αναγκασμένη  κι αυτή να δείξει ανοχή στο γεγονός ότι ο άνθρωπος αυτός θα δράσει  όπως είπαμε όταν βρίσκεται με άτομα που μοιράζονται τις ίδιες πεποιθήσεις με αυτόν και να μην προσπαθήσει να του επιβάλλει δηλαδή την άποψη της στην προσωπική του ζωή.

             Η ανοχή στην διαφορετικότητα είναι μια δύσκολη  ενέργεια που καλούμαστε όλοι να κάνουμε στα πλαίσια της ειρηνικής συμβίωσης.Μια θυσία του εαυτού μας για την ευημερία του κοινωνικού συνόλου.Σίγουρα είναι παράλογο να απαιτούμε να την κάνει μόνο η αντίπαλη πλευρά ειδικότερα μάλιστα όταν αυτή απαρτίζεται και από περισσότερα άτομα ο παραλογισμός είναι ακόμα μεγαλύτερος καθώς έτσι η δημοκρατία μετατρέπεται σε ολιγαρχία. Από τη στιγμή που μια κοινωνία ανέχεται κάθε διαφορετική άποψη  και δεν την καταδιώκει, δεν είναι υποχρεωμένη και να την ασπαστεί ή να την υποστηρίξει  αλλά πρέπει  να της παρέχει το χώρο να εκφράζεται από αυτούς που την υποστηρίζουν. Από εκεί και πέρα η έκφραση  των διαφορετικών απόψεων πρέπει να γίνεται με ήπια μέσα και όχι με προκλήσεις και τρόπους που υποδηλώνουν τάσεις επιβολής αυτής της άποψης  με την βία (έμμεση ή άμεση, λεκτική και όλες τις πιθανές μορφές της).

Αντίθρησκοι

      Ο όρος ίσως να φαίνεται λίγο παράξενος  αλλά χρησιμοποιείται για να περιγράψει ξεκάθαρα ανθρώπους που εκφράζουν έντονα σε κάθε ευκαιρία την αντίθεση τους προς κάθε θρησκεία, την περιφρόνηση για τα θρησκευτικά πιστεύω των συνανθρώπων τους, που προσπαθούν έντονα να δείξουν ότι δεν σέβονται τα θρησκευτικά σύμβολα  αλλά και χαρακτηρίζουν  τουλάχιστον ανόητους οποιονδήποτε δηλώνει πως πιστεύει.Επίσης ο όρος  χρησιμοποιείται για να διαχωρίσει τους αντίθρησκους από τους άθεους.Διότι αν και όλοι οι αντίθρησκοι είναι άθεοι δεν είναι απαραίτητα και όλοι οι άθεοι αντίθρησκοι.

        Η συμπεριφορά ενός αντίθρησκου σε γενικές γραμμές  συνοψίζεται ως έτσι: Μόλις αντιληφθεί ότι ο διπλανός του  σέβεται λίγο ή πολύ μια θρησκεία  θα αρχίσει ένα κήρυγμα για να του δείξει  ότι οι θρησκείες είναι λάθος και μάστιγα  για την ανθρωπότητα. Θα μιλήσει για ιερούς πολέμους, σταυροφορίες, ιερά εξέταση, κλειτοριδοεκτομές, διεφθαρμένους ιερείς και  πολλές άλλες τέτοιες μονόπλευρες θεωρήσεις της ιστορίας αλλά και των πρακτικών των θρησκειών.  Θα αγνοήσει παντελώς το πνευματικό , φιλανθρωπικό και πολιτιστικό έργο των θρησκειών αλλά και τα ανθρωπιστικά μηνύματα που προσπαθούν να προωθήσουν οι θρησκείες  (τουλάχιστον οι περισσότερες από αυτές).Θα αγνοήσει το γεγονός της ιστορικότητας των θρησκειών και πως ο κόσμος δεν πιστεύει επειδή έχει κάποιο καπρίτσιο αλλά επειδή νιώθει την ανάγκη να πιστέψει (Αλλιώς πως θα επέλεγε κάποιος να πιστεύει σε κάτι που του βάζει ηθικούς φραγμούς στο τι μπορεί να κάνει στη ζωή του και τι όχι).Θα εστιάσει την ρητορική του επιλέγοντας παραδείγματα πιστών που ουσιαστικά δεν ακολουθούν ορθά την διδασκαλία της θρησκείας τους και προβαίνουν σε φανατισμούς και ακρότητες ή ακόμα και επιτήδειων ανθρώπων -κοινών απατεώνων- που χρησιμοποίησαν τη θρησκεία για να προωθήσουν τα δικά τους, ιδιοτελή συμφέροντα .Θα μπει σε ένα  παιχνίδι να προσπαθήσει να αναλύσει επιστημονικά κάτι που είναι θέμα πίστης και πνευματικότητας. Λες και ο πιστός πιστεύει επειδή είναι επιστημονικά  σίγουρος ότι ο Θεός υπάρχει! Αγνοώντας παντελώς το γεγονός πως αν ο Θεός έκανε αντικειμενικά αισθητή την παρουσία του όλος ο κόσμος θα έπρεπε να είναι 100% πιστός.

        Επιπλέον σε κάθε ευκαιρία ο αντίθρησκος θα προσπαθήσει να προωθήσει ειδήσεις που αφορούν φαινόμενα διαφθοράς  στους κόλπους των θρησκειών αλλά και βίαιων πρακτικών που βασίζονται σε ελλιπή κατανόηση των θρησκευτικών διδασκαλιών ή για τις οποίες η θρησκεία χρησιμοποιείται σαν πρόφαση. Θα προβάλλει επίσης κάθε έργο τέχνης που δε σέβεται την θρησκεία και που χλευάζει τα θρησκευτικά σύμβολα ακόμα και στην περίπτωση που ο ίδιος δεν είναι φιλότεχνος και μάλιστα ανεξάρτητα από την καλλιτεχνική αξία του έργου.Για αυτόν και μόνο ότι ένα καλλιτεχνικό έργο στρέφεται κατά της θρησκείας είναι αρκετό!  

     Το θέμα με όλα αυτά δεν είναι αν συμφωνεί ή διαφωνεί κανείς με τις θέσεις αυτών των ανθρώπων. Το θέμα είναι ο τρόπος που τις εκφράζουν που παίρνει τις διαστάσεις προσηλυτισμού. Όσο ενοχλητικό είναι για κάποιον να ακούσει σε μια καθημερινή συζήτηση κήρυγμα από κάποιον που είναι πιστός τόσο ενοχλητικό είναι να ακούς και κήρυγμα από κάποιον που είναι άπιστος Το οποίο μάλιστα είναι και κήρυγμα μίσους γιατί δεν εστιάζεται στο να σου εξηγήσει πόσο καλό είναι το ΝΑ ΜΗΝ πιστεύεις αλλά εστιάζεται στο πόσο κακό είναι το ΝΑ ΠΙΣΤΕΥΕΙΣ. Ένας άθεος για παράδειγμα δεν προσπαθεί να σε πείσει να γίνεις και συ άθεος χωρίς μάλιστα να του δώσεις πάτημα απλά κρατά το πιστεύω του για τον εαυτό του όπως άλλωστε οφείλει να κάνει και ένας πιστός.Κι όλα αυτά να γίνονται χωρίς καν να έχει ζητηθεί η γνώμη των ατόμων αυτών για ένα θέμα τόσο λεπτό και προσωπικό όσο η πίστη που δεν προσφέρεται σίγουρα για αντικείμενο καθημερινής συζήτησης. Επίσης είναι λάθος  η κοινωνική σου συμπεριφορά να χαρακτηρίζεται από τον διατυμπανισμό των πιστεύω σου γιατί έτσι δείχνεις ότι δε σέβεσαι τα πιστεύω και τις ιδέες των άλλων.Τέλος το να χαρακτηρίζεις αδαείς και αφελείς ανθρώπους επειδή πιστεύουν, αποτελεί και καθαρά ρατσιστική συμπεριφορά αφού κρίνεις ανθρώπους με βάση τα πιστεύω τους και μόνο.

       Σε μια κοινωνία  ο αλληλοσεβασμός και η ανοχή στην διαφορετικότητα δεν  πρέπει να είναι μόνο λέξεις κι ευχολόγια. Όταν κάποιοι αρέσκονται στο να βάλλουν τους ανθρώπους που πιστεύουν  προσβάλλοντας τις  θρησκείες τους σε κάθε ευκαιρία, αυτό δείχνει ότι οι άνθρωποι αυτοί είναι εγωιστές που επιδιώκουν να επικρατήσει μόνο η δική τους ιδεολογία αρνούμενοι ουσιαστικά κάθε έννοια αρμονικής συνύπαρξης  και  ανοχής στο διαφορετικό. Μια συμπεριφορά καθαρά αντικοινωνική από κάθε άποψη.

Δημοκρατικές παρεξηγήσεις

    Πολλοί άνθρωποι σήμερα  βλέποντας την διαφθορά που επικρατεί στην κοινωνική  και πολιτική ζωή  θεωρούν ότι το πολίτευμα μας,  η δημοκρατία είναι αυτή που ευθύνεται για την κατάσταση αυτή. Δεν είναι μάλιστα λίγοι αυτοί που σε πολιτικές συζητήσεις καταλήγουν στο γνωστό: "Mας χρειάζεται μια χούντα" (!)

     Η αλήθεια είναι ότι οι άνθρωποι αυτοί συνήθως δεν γνωρίζουν πως λειτουργεί πραγματικά  μια δημοκρατία. Μια από τις πιο κοινές παρεξηγήσεις είναι το "στη δημοκρατία  πρέπει να γίνεται ότι αποφασίζουν οι πολλοί"  Μπορεί η αρχή της πλειοψηφίας να είναι όντως μια βασική αρχή του δημοκρατικού πολιτεύματος όμως δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι συνοδεύεται πάντα από την ανάγκη προστασίας  των μειοψηφιών. Έτσι για παράδειγμα δεν πρέπει να θεωρούμε δημοκρατική δυσλειτουργία το γεγονός ότι μια μειοψηφία -μια κοινωνική ομάδα δηλαδή ,γιατί κάθε κοινωνική ομάδα αποτελεί και μια μειοψηφία σε σχέση με το σύνολο της κοινωνίας- διεκδικεί τα δικαιώματά της  έστω κι αν π.χ. μπλοκάροντας έναν δρόμο φαίνεται να  πηγαίνει κόντρα στο συμφέρον της πλειοψηφίας! Το να μπορεί να διαμαρτυρηθεί η κάθε μειοψηφία (με τρόπο που όντως θα γίνει αντιληπτή η διαμαρτυρία της και όχι τυπικά) αλλά και να προστατευτούν τα δικαιώματά της είναι πρωταρχική παράμετρος της ειρηνικής συμβίωσης , της κοινωνικής δικαιοσύνης  αλλά και της ελευθερίας, έννοιες που συνδέονται άμεσα με την δημοκρατία.

     Από την άλλη πλευρά κάποιοι νομίζουν ότι η δημοκρατία προσφέρει την ελευθερία στον καθένα να κάνει ό,τι θέλει. Εδώ είναι γνωστό  το ότι η ελευθερία του καθενός στην δημοκρατία πρέπει να σταματά εκεί που αρχίζει η ελευθερία του άλλου. Οι νόμοι και οι ελεγκτικοί μηχανισμοί πρέπει να καθορίζουν αυτά τα όρια και να εξετάζουν αν  τηρούνται. Έτσι για παράδειγμα σίγουρα οι γιατροί έχουν το δικαίωμα να απεργήσουν αλλά και οι ασθενείς τους δεν πρέπει να πεθάνουν (σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να βρεθεί μια συμβιβαστική λύση ιεραρχώντας όμως το δικαίωμα στη ζωή πάνω από το δικαίωμα στην απεργία) ενώ από την άλλη το γεγονός ότι κάποια άτομα κλείνουν ένα δρόμο για να διαμαρτυρηθούν για μια απόφαση που θίγει τα εργασιακά τους δικαιώματα είναι σίγουρα πιο σημαντικό από την ενόχληση που προκαλούν στην κυκλοφορία. Σίγουρα είναι μια λεπτή ισορροπία  αλλά  για να έχουμε πραγματική ελευθερία και κοινωνική σταθερότητα πρέπει να προσπαθήσουμε να τη διατηρούμε.Όπως με όλα τα καλά αποτελέσματα όσο πιο σημαντικός είναι ο στόχος τόσο πιο επίμονα πρέπει να προσπαθεί κανείς.

      Μια άλλη παρανόηση σχετικά με την δημοκρατία είναι το ότι οι πολίτες είναι ίσοι σε όλα.Η δημοκρατία δηλώνει καθαρά ότι οι πολίτες είναι ίσοι απέναντι στο νόμο εκεί δηλαδή που όντως χρειάζεται να είναι. Αν πχ σε έναν εργασιακό χώρο  όλοι ήταν ίσοι σε όλα  δεν θα υπήρχε ιεραρχία. όλοι θα αμείβονταν το ίδιο ανεξάρτητα, της προσπάθειας που κατέβαλλαν, των δυνατοτήτων τους αλλά και των γνωστικών τους δυνατοτήτων σχετικά με το αντικείμενο της εργασίας τους. Έτσι ουσιαστικά κανένας δεν θα είχε κίνητρο να ξεχωρίσει και στην καλύτερη περίπτωση όλοι θα δούλευαν ώστε να προσεγγίσουν ένα μέτριο αποτέλεσμα που απλά θα τους συντηρούσε. Φανταστείτε ακόμα τι αποτέλεσμα θα είχε ένας παρόμοιος τρόπος σκέψης όσον αφορά στη διοίκηση ενός στρατιωτικού σώματος.  Το ότι έχουμε δημοκρατία δε σημαίνει λοιπόν αυτόματα ότι ο καθένας μπορεί να έχει λόγο για επιστημονικά θέματα  ή άλλου είδους θέματα  που απαιτούν εξειδίκευση ή να μη σέβεται την ιεραρχία οποιασδήποτε κοινωνικής ομάδας και τους θεσμούς. Η δημοκρατία απλά παρέχει το δικαίωμα στον οποιονδήποτε να φτάσει σε οποιαδήποτε θέση  αυτό δεν σημαίνει όμως πως βρίσκεται ήδη σε αυτή.Ο καθένας βέβαια έχει δικαίωμα να εκφράζει τη γνώμη του για οποιοδήποτε θέμα  όχι όμως με τρόπο που ανατρέπει τον τρόπο λειτουργίας της δημοκρατίας , ή υποσκάπτοντας την οργάνωση μιας κοινωνικής δομής. 

       Πολλοί πιστεύουν επίσης πως η δημοκρατία πρέπει να προστατεύει τα δικαιώματά τους ΚΑΙ ΜΟΝΟ. Συχνά ακούμε "γιατί να παθαίνω ΕΓΩ το τάδε από το κράτος που είναι η δημοκρατία κλπ;" "γιατί να πληρώσω εγώ για τον μισθό του τάδε ενώ δεν χρησιμοποιώ την υπηρεσία που προσφέρει; " Στη δημοκρατία όμως "άρχει ο δήμος" και όχι το άτομο αυτό σημαίνει ότι η δημοκρατία λειτουργεί πρωτίστως με το σκεπτικό της κοινότητας-της κοινωνίας όπου ο καθένας επιτελεί διαφορετικό ρόλο αλλά όλοι πρέπει να συνεργάζονται και να αλληλοστηρίζονται ώστε να υπάρχει ευημερία, κοινωνική σταθερότητα και κοινωνική δικαιοσύνη. Στη δημοκρατία εγωιστικές σκέψεις και συμπεριφορές δεν χωράνε  ειδικά όταν στρέφονται εναντίον του κοινωνικού συνόλου. Δεν πρέπει να ξεχνάμε άλλωστε ότι ο καθένας μας σίγουρα είναι περιττός για κάποιον αλλά και απαραίτητος για κάποιον άλλον. Η κοινωνιική συμβίωση όμως δεν  πρέπει να αποτελεί ένα αλισβερίσι  χρησιμοτήτων αλλά να βασίζεται σε ουσιαστικες ανθρώπινες σχέσεις  στην αλληλεγγύη, τον αλληλοσεβασμό την συμπόνοια κ.α. ώστε να έχει ουσιαστικά θεμέλια και να μην στηρίζεται σε εφήμερα και ευμετάβλητα προσωπικά συμφέροντα.

      Τέλος η σημαντικότερη παρανόηση για την δημοκρατία είναι ότι αυτή λειτουργεί στον αυτόματο (!) Πολλοί πιστεύουν  πως η αποχή από τα κοινά είναι δημοκρατικό τους δικαίωμα αλλά στην πραγματικότητα είναι δείγμα εκφυλισμού της δημοκρατίας και μάλιστα στην γενέτειρα της δημοκρατίας η αποχή από τα κοινά τιμωρούνταν.Πάντα πρέπει να στηρίζουμε ένα πολιτικό κόμμα ακόμα και όταν κανένα δεν μας εκφράζει πλήρως και μέσω των πολιτικών μας προσπαθειών να προσπαθήσουμε να προβάλλουμε τις ιδέες μας. Στην ακραία περίπτωση που δε μας εκφράζει τίποτα  ούτε κατά ένα μικρό ποσοστό θα πρέπει να δημιουργούμε δικά μας πολιτικά κινήματα ώστε να είμαστε ενεργοί πολιτικά και όχι να απαξιώνουμε το σύστημα και να αδιαφορούμε για αυτό αφήνοντας ταις ευθύνες αλλά και τη δύναμη των αποφάσεων σε άλλους. Όλοι πρέπει να συμμετέχουμε στα κοινά  ώστε να δουλεύει σωστά η δημοκρατία. Αυτό δε σημαίνει μόνο τη συμμετοχή μας στην εκλογική διαδικασία. Σημαίνει την καθημερινή μας ενημέρωση για την πολιτική και κοινωνική κατάσταση ώστε να είμαστε ενήμεροι για τα γεγονότα που επηρεάζουν τις ζωές μας και για τα οποία καλούμαστε να πάρουμε αποφάσεις άμεσα ή έμμεσα . Σημαίνει την καλλιέργεια του νου και του πνεύματος μας ώστε να αποκτούμε κριτική σκέψη και γνώσεις που θα μας βοηθούν να παίρνουμε  αποφάσεις με περισσότερο λογική βάση και όχι αυθαίρετα ή καθοδηγούμενοι από άλλους. Σημαίνει την προσπάθεια μας για  αυτο-οργανώση  έτσι ώστε να προσφέρουμε ενεργά έστω και σε τοπικό επίπεδο. Σημαίνει την συμμετοχή μας σε εκδηλώσεις που γίνονται για να στηρίξουν την δημοκρατία τον σεβασμό στους θεσμούς της αλλά και την καταγγελία πράξεων και συμπεριφορών αντιδημοκρατικών. Σημαίνει το χρέος μας να ενημερώσουμε τα παιδιά μας για το πως λειτουργεί και πως πρέπει να λειτουργεί η δημοκρατία ώστε να μην πέφτουν σε παγίδες. 

   Χωρίς τη συμμετοχή όλων η δημοκρατία πέφτει στα χέρια των λίγων  και έτσι μετατρέπεται σε αντιπροσωπευόμενη ολιγαρχία Πολλά από τα νοσηρά φαινόμενα  του σήμερα θα μπορούσαν να είχαν εκλείψει αν σκεφτόμασταν και δρούσαμε οι ίδιοι πιο δημοκρατικά.

Eθελοντικά γελασμένοι

Όταν αντιμετωπίζουμε ένα πρόβλημα δεν υπάρχουν και πολλές επιλογές στον τρόπο δράσης: Είτε θα αγωνιστούμε να το λύσουμε είτε θα το υπομείνουμε. Αρκετοί άνθρωποι λειτουργούν έτσι.

    Συχνά όμως συναντούμε και άτομα που σε πρώτο στάδιο δηλώνουν ότι αναγνωρίζουν πως μια κατάσταση είναι λάθος, πως όντως υπάρχει ένα πρόβλημα. Αν για παράδειγμα ρωτήσουμε τον οποιοδήποτε σήμερα σχετικά με την κατάσταση της καθημερινής ζωής στην Ελλάδα της κρίσης  δύσκολα θα βρούμε κάποιον που να μην κάνει παράπονα για τα όσα συμβαίνουν. Στη συνέχεια όμως, κι  ενώ δείχνουν ότι έχουν συναίσθηση της  κατάστασης, την οποία μάλιστα μπορούν να αναλύσουν και λεπτομερώς, αρνούνται την προσπάθεια ανάληψης  πρωτοβουλίας για την εύρεση λύσης. Χαρακτηρίζουν μάλιστα τις όποιες  πιθανές λύσεις ή προτάσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος τους   "επικίνδυνες" "ανεφάρμοστες πρακτικά" και γενικά είναι έτοιμοι να απορρίψουν τον οποιονδήποτε τρόπο δράσης σκεπτόμενοι πάντοτε μάλιστα ένα επιχείρημα για να απαξιώσουν την λύση που τους προτείνεται .Βέβαια αφού το ξεκαθαρίσουν αυτό τη συνέχεια συνεχίζουν να λένε ότι αναγνωρίζουν το πρόβλημα  (είτε είναι δικό τους είτε ακόμα και για άλλον)  και ένα σωρό άλλα λόγια ώστε να σιγουρευτεί όποιος τους ακούει πώς έχουν συναίσθηση του προβλήματος μιας κατάστασης  προσωπικής, συναισθηματικής, πολιτικής κλπ αλλά σίγουρα δεν είναι διατεθειμένοι να την αλλάξουν  αλλά ταυτόχρονα διαμαρτύρονται πως δεν μπορούν και να την υπομείνουν.

    Είναι προφανής  η αντίθεση λόγων και έργων στους ανθρώπους αυτούς, αλλά και πάλι αναρωτιέται κανείς γιατί συμπεριφέρονται έτσι. Μια ερμηνεία είναι ότι οι άνθρωποι αυτοί φοβούνται να αντιδράσουν  και να έρθουν σε σύγκρουση για το οτιδήποτε ακόμα και για πράγματα που τους ενοχλούν. Σίγουρα θα μπορούσε να το υποστηρίξει κανείς αυτό όμως τις περισσότερες φορές ο  τρόπος που εκφράζονται για ένα  πρόβλημα δεν μαρτυρά δειλία. Χρησιμοποιούν δυνατές εκφράσεις και  αναλύουν το θέμα διεξοδικά. Ένας άνθρωπος που φοβάται θα προσπαθούσε να μην αντιμετωπίσει ένα πρόβλημα ή ακόμα και δεν θα μιλούσε καν για αυτό. Στην περίπτωση των ανθρώπων που μελετάμε αυτά δεν συμβαίνουν. Μια άλλη πιθανή ερμηνεία είναι ότι οι άνθρωποι αυτοί έχουν φτάσει σε απελπισία , σε αδιέξοδο σε ότι αφορά το πρόβλημα που τους απασχολεί και εύλογα το αναγνωρίζουν αλλά δεν μπορούν να αντιδράσουν.Όμως  η τάση των ανθρώπων αυτών να απορρίπτουν άμεσα την οποιαδήποτε πρόταση λύσης που θα τους γίνει χωρίς καν να την δοκιμάσουν δεν συνηγορεί στο ότι δεν αντιδρούν επειδή είναι απελπισμένοι. Ένας απελπισμένος δεν έχει τίποτα να χάσει επομένως είναι πρόθυμος να δοκιμάσει μια λύση  όσο περίεργη  απίθανη ή πρωτόγνωρη του φανεί.Και μάλιστα ένας απελπισμένος άνθρωπος θα αναγνωρίσει ότι τα όποια προβλήματα μπορεί να παρουσιάσει ένας συγκεκριμένος τρόπος δράσης (γιατί σπάνια υπάρχουν εύκολες και ανέξοδες λύσεις σε οποιουδήποτε είδους πρόβλημα) είναι σαφώς προτιμότερα από την απέλπιδα κατάσταση στην οποία βρίσκεται.

     Ουσιαστικά οι άνθρωποι αυτοί συμπεριφέρονται έτσι διότι προσπαθούν να ξεγελάσουν τους γύρω  τους. Δεν θέλουν να φανούν τρελοί που δεν αναγνωρίζουν ένα πρόβλημα που οι άλλοι αντιλαμβάνονται αλλά από την άλλη δεν θέλουν να βάλουν και το χέρι στους στην φωτιά ώστε να λυθεί  το πρόβλημα αυτό.Θέλουν όμως να έχουν και ήσυχη την όποια συνείδηση έχουν: γιατί να συγκρουστούν; Περιμένουν από κάποιον άλλον να μπει μπροστά και αυτοί να μην ακολουθήσουν αλλά να δρέψουν όμως τους καρπούς της επιτυχίας του αγώνα που θα κάνει αυτός ο άλλος για το δικό τους πρόβλημα. Και στην περίπτωση βέβαια που η λύση που θα τους προταθεί και θα γίνει προσπάθεια από άλλους να εφαρμοστεί για λογαριασμό τους, αποτύχει τότε οι ίδιοι πάλι θα είναι εντάξει αφού δεν θα αντιμετωπίσουν την αποτυχία αλλά θα φανούν σαν οι λογικοί και οι υπεύθυνοι  που δεν έδρασαν υπερβολικά  και που θα δηλώνουν ότι  " είχαν προβλέψει την αποτυχία".

     Πρόκειται λοιπόν για άτομα που κοιτάνε μόνο τον εαυτό τους (ειδικά μάλιστα στην περίπτωση που το πρόβλημα που καλούνται να αντιμετωπίσουν αφορά και άλλα άτομα) τα οποία επιθυμούν να βγουν εντάξει από οποιαδήποτε κατάσταση ανεξαρτήτως του τιμήματος για τους υπόλοιπους. Στην προσπάθεια τους αυτή χωρίζονται σε 2 υπο-κατηγορίες: Σε αυτούς που απλά δεν έχουν διάθεση δράσης και ξεγελούν τον εαυτό τους πείθοντας τον πως δεν έχει τρόπο δράσης έτσι ώστε να εξαλείψουν και όποιους ηθικούς ενδοιασμούς έχουν για την απραξία/δειλία τους. Και σε αυτούς που είναι ακόμα χειρότερα διπρόσωποι καθώς προσπαθούν να έχουν την υποστήριξη τόσο των δημιουργών των προβλημάτων αλλά και αυτών που τα υφίστανται. Επιπλέον το χειρότερο είναι πως με τη στάση τους αυτή -την άρνηση ουσιαστικής δράσης- σε συνδυασμό με την σε βάθος γνώση του προβλήματος   προβάλλουν σαν πρότυπο το ότι η απραξία και η άρνηση  λήψης ευθυνών και πρωτοβουλιών είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπίζουμε τα προβλήματα. Και αυτό απλά συμβαίνει γιατί κάποιος που είναι λιγότερο ενημερωμένος για ένα πρόβλημα  εύκολα μπορεί να πει "κοίτα ο τάδε που τα ξέρει καλύτερα τα πράγματα δεν αντιδρά οπότε έτσι είναι το σωστό" ή ακόμα χειρότερα κάποιος να πει "ο τάδε έχει πιο σοβαρό πρόβλημα από αυτό που αντιμετωπίζω εγώ και δεν αντιδρά άρα δεν χρειάζεται να αντιδράσω και εγώ στο δικό μου πρόβλημα".

    Η λογική της επιβίωσης πάση θυσία είναι ίσως κατάλληλη για τις κατσαρίδες αλλά όχι για τους ανθρώπους. Ας μην γελιόμαστε! (και μάλιστα εθελοντικά!)

Δημοκρατικά εκλεγμένα

   Στη δημοκρατία ο ρόλος των πολιτικών κομμάτων είναι να εκφράζουν την λαϊκή βούληση και να εξυπηρετούν το κοινωνικό συμφέρον. Κάθε πολιτική παράταξη ουσιαστικά αποτελεί την προσπάθεια μιας μερίδας του εκλογικού σώματος-της κοινωνίας να εκφραστεί και να προτείνει τις δικές του λύσεις στα προβλήματα που αντιμετωπίζει το κράτος. Όλα αυτά όμως πρέπει να γίνονται υπό ορισμένα δημοκρατικά πλαίσια . Π.χ.  οι θέσεις ενός κόμματος δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζουν άδικα συγκεκριμένες ομάδες ατόμων  ή να δικαιολογούν και να στηρίζουν εγκληματικές ενέργειες.
    Κάθε  πολιτικό κόμμα που δεν σέβεται το δημοκρατικό πλαίσιο μέσα στο οποίο είναι υποχρεωμένο να λειτουργεί,  αυτόματα χάνει την όποια "επίσημη" επικύρωση/δημοκρατική εγκυρότητα  του δίνουν οι ψήφοι  των ψηφοφόρων του. Αυτό συμβαίνει διότι είναι οξύμωρο και αντιφατικό να θέλεις να έχεις την επικύρωση ενός συστήματος  τη στιγμή που και ο ίδιος το αμφισβητείς. Επιπλέον επειδή ακριβώς ένα κόμμα εκφράζει τους ψηφοφόρους του  είναι γεγονός πως κόμματα που εκφράζουν  άτομα που δεν θέλουν να ζουν σύμφωνα με τις αρχές της δημοκρατίας  (και προσέξτε λέμε τις αρχές της δημοκρατίας δηλαδή την έννοια της και  όχι τον τρόπο εφαρμογής της ) σίγουρα δεν θα είχαν κανέναν ενδοιασμό να  παραβιάσουν /υποσκάψουν τις δημοκρατικές διαδικασίες. Έτσι  αυτά τα άτομα μπορεί να απείλησαν να δωροδόκησαν ή  και να βιαιοπράγησαν προκειμένου να συγκεντρώσουν ψήφους. Με αυτές τις συνθήκες είναι προφανές πως χάνεται κάθε έννοια δημοκρατίας και λαϊκής νομιμοποίησης του κόμματος
   Το παραπάνω ισχύει όσοι και να είναι οι ψηφοφόροι ενός κόμματος.Η παρανομία όπως και η αντιδημοκρατική συμπεριφορά δεν αναιρούνται  επειδή τις διαπράττουν πολλοί και όχι λίγοι. Σε κάθε κοινωνία μπορεί αν βρει κανείς υποστηριχτές ακόμα και για τα ειδεχθέστερα εγκλήματα. (κόμμα παιδεραστών στην Ολλανδία) η ανηθικότητα  και οι πράξεις που βλάπτουν τους συνανθρώπους μας δεν γίνεται να αποτελούν αντικείμενο προς πολιτική συζήτηση αλλά μόνο προς ηθική-φιλοσοφική και νομική. Φανταστείτε για παράδειγμα ένα κόμμα διαρρηκτών  που θα επιθυμούσε σίγουρα  να είναι νόμιμη η πράξη της διάρρηξης: Σίγουρα ένας διαρρήκτης μπορεί να το ψήφιζε και σίγουρα οι διαρρήκτες αποτελούν και αυτοί ένα πληθυσμιακό ποσοστό της κοινωνίας.Θα μπορούσε ένα τέτοιο κόμμα να γίνει σεβαστό; Κατ'αρχάς  πέρα από το ότι σαν ιδεολογία το κόμμα αυτό για πολλούς ανθρώπους παραβιάζει τον χρυσό  ηθικό κανόνα "φέρσου  στους άλλους όπως θέλεις να σου φέρονται" υπάρχουν και πιο πρακτικά ζητήματα που θα το καθιστούσαν μη σεβαστό. Π.χ. ποιος θα μπορούσε να εγγυηθεί ότι μέρος των εσόδων ενός τέτοιου κόμματος δεν προέρχεται από κλοπιμαία (των οπαδών του ή των πολιτευτών του); κανένας γιατί  είναι αυτονόητο πως ένα μέρος της περιουσίας ενός διαρρήκτη προέρχεται από διαρρήξεις.Αλλά και γενικότερα ένα κόμμα που δεν σέβεται νόμους υπό το σκεπτικό ότι δεν πιστεύει σε αυτούς ή θα τους αλλάξει όταν γίνει κυβέρνηση, ουσιαστικά παρουσιάζει απολυταρχική συμπεριφορά και ξεφεύγει από το δημοκρατικό πλαίσιο που ορίζει ρητά ότι "κανένας δεν είναι υπεράνω των νόμων"

    Η δημοκρατία δεν είναι η  επίτευξη της πλειοψηφίας στις εκλογές με οποιονδήποτε τρόπο αλλά ούτε και η επικύρωση οποιασδήποτε ιδέας  με μόνο κριτήριο την ψήφο της πλειοψηφίας. Η δημοκρατία είναι ένα ευρύτερο πλαίσιο  που δεν εξαντλείται μόνο στην διαδικασία των εκλογών αλλά και στην γενικότερη ζωή  των πολιτών αλλά και στις  συνθήκες υπό τις οποίες οι πολίτες λαμβάνουν τις αποφάσεις τους -μην ξεχνάμε πως πολλοί δικτάτορες έχουν κερδίζει "εκλογές" με ποσοστά άνω του 90%-Καθένας που προσπαθεί να κρυφτεί πίσω από τις ψήφους που συγκέντρωσε  για να δικαιολογήσει παράνομες ενέργειες και αντιδημοκρατικές συμπεριφορές  διαστρέφει τις δημοκρατικές διαδικασίες και συνεισφέρει στη διαφθορά του πολιτεύματος καθιστώντας έτσι τον εαυτό του αλλά και τους οπαδούς του εχθρούς  της δημοκρατίας. 

Γινόμαστε ίδιοι;

      

     Όταν υπάρχει μια αντιπαράθεση είναι φυσικό η κάθε πλευρά να βάλλει εναντίον της άλλης με τα δικά της όπλα-πρακτικές.Κάποιος μπορεί να αντιδράσει βίαια, άλλος να αντιδράσει πονηρά άλλος να αγνοήσει την επίθεση που του γίνεται κλπ. Όλες αυτές οι  συμπεριφορές κρίνονται όμως είτε ως θετικές είτε ως αρνητικές. Συνήθως οι επιθετικές συμπεριφορές κρίνονται αρνητικά,  για παράδειγμα η βία είτε λεκτική είτε σωματική δεν θεωρείται -και δικαιολογημένα-   πρέπων  τρόπος για την επίλυση διαφορών. 

   Συχνά όμως όλες αυτές οι συμπεριφορές που ανταποκρίνονται στα κατώτερα ένστικτα του ανθρώπου  αποτελούν την εύκολη λύση ,είναι το πρώτο πράγμα που θα περάσει από το μυαλό κάποιων ως μέσο για να πλήξουν τον αντίπαλο τους. Όταν για παράδειγμα υπάρχει μια διαφωνία σε ένα θέμα συζήτησης είναι  σίγουρα πιο εύκολο να προσπαθήσεις να μειώσεις τον συνομιλητή σου με χαρακτηρισμούς παρά να προσπαθήσεις να αποδείξεις με επιχειρήματα ότι έχει δίκιο. Αυτό συμβαίνει απλά διότι οι χαρακτηρισμοί είναι πιο εύκολο να βρεθούν από τα επιχειρήματα κι επιπλέον με τους χαρακτηρισμούς δημιουργείται και η εντύπωση ότι "αφού ο τάδε είναι έτσι κι έτσι άρα έχει και άδικο". 

Βέβαια αν αυτός που βρίζουμε συμφωνήσει τελικά μαζί μας τότε οι χαρακτηρισμοί που του εκτοξεύουμε παύουν δια μαγείας να ισχύουν και τον συγχαίρουμε για την ώριμη σκέψη του! 

     Με το παράδειγμα που παραθέσαμε κατανοούμε εύκολα τον χαρακτήρα των ανθρώπων που προσφεύγουν σε παρόμοιες τακτικές  αντιπαράθεσης.Εξάλλου κάθε άνθρωπο τον χαρακτηρίζουν οι πράξεις και όχι οι σκέψεις του.Όμως συχνά  με βάση τον παραπάνω συλλογισμό τείνουμε να εξισώνουμε τον άνθρωπο που θα αντιδράσει με ανάλογο τρόπο σε μια άσχημη συμπεριφορά (πχ θα απαντήσει στη βία με βία) με αυτόν που εκδήλωσε πρώτος την συμπεριφορά αυτήν. Λέμε μάλιστα εκφράσεις όπως  "α έπεσες στο επίπεδο του" ,"αντιδρώντας έτσι γίνατε ίδιοι" κλπ.

         Σίγουρα το να αποφύγει κάποιος να απαντήσει με τον ίδιο τρόπο σε μια άσχημη επίθεση που θα δεχτεί  απαιτεί  πολλή αυτοσυγκράτηση  και είναι αξιέπαινο να το κατορθώσει κανείς. Όμως  και το να χρησιμοποιήσει τα όπλα του αντιπάλου του δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι και του ίδιου  επιπέδου (ηθικού-πνευματικού) άνθρωπος με αυτόν. Σίγουρα οι πράξεις είναι που χαρακτηρίζουν τον καθένα μας αλλά με μια παράμετρο: Οι πράξεις μας για να μας χαρακτηρίσουν πρέπει να είναι αυθόρμητες .Για παράδειγμα  όταν κάποιος χτυπάει κάποιον προκαλεί ουσιαστικά τα κατώτερα ένστικτα του άλλου να αντιδράσουν, όλοι διαθέτουμε  τέτοια ένστικτα μέσα μας. Αν χτυπήσει λοιπόν κι αυτός που δέχτηκε το χτύπημα  δε σημαίνει ότι είναι ίδιος χαρακτήρας  με αυτόν που  αβίαστα και απρόκλητα έκανε την αρχή.Ουσιαστικά έχουμε μια αντιπαράθεση σε ένα α επίπεδο, κάποιος χρησιμοποιεί πρακτικές και ρίχνει την ποιότητα της αντιπαράθεσης σε ένα επίπεδο β (που λόγω των πρακτικών που χρησιμοποίησε είναι πολύ πιο έντονο/σφοδρό από το α)  και έτσι εξαγριώνει τον άλλο και των ωθεί να απαντήσει ανάλογα και να έρθει κι αυτός στο επίπεδο β. Μπορεί να βρίσκονται και οι 2 στο ίδιο επίπεδο αλλά στην ουσία  αυτός που έκανε την αρχή  ήταν πάντα στο κατώτερο επίπεδο. Επιπλεόν αυτός που έπεσε στο επίπεδο του άλλου δεν σημαίνει ότι θα παραμείνει εκεί αφού χρησιμοποιεί τις κακές πρακτικές αντιπαράθεσης  μόνο σαν μέσο άμυνας  όταν γίνεται στόχος τους. Ουσιαστικά ο ένας δεν έχει  καν στο μυαλό του την προδιάθεση να χρησιμοποιήσει τέτοιες πρακτικές ενώ ο άλλος  το κάνει απρόκλητα ελλέιψει άλλων επιχειρημάτων. Αυτό σίγουρα δείχνει διαφορετικής ποιότητας ανθρώπους.

            Ο μόνος φόβος του να "γίνουμε ίδιοι " όταν απαντάμε σε τέτοιου είδους επιθέσεις με τον  ίδιο τρόπο είναι αν τελικά συνηθίσουμε αυτές τις πρακτικές και τις υιοθετήσουμε σε βαθμό που να καταλήξουμε να  γίνουμε εμείς που θα τις εκδηλώνουμε πρώτοι σε μια αντιπαράθεση. Σίγουρα το να αποφεύγουμε να τις χρησιμοποιήσουμε ακόμα και όταν προκαλούμαστε έντονα να το κάνουμε είναι ό,τι πιο θεμιτό και θα πρέπει πάντα να επιθυμούμε να συμβαίνει αυτό. Το να εξισώνουμε όμως ένα άτομο που θα τις χρησιμοποίησει με αυτόν που τις έχει ήδη χρησιμοποιήσει πρώτος εναντίον του, είναι σαν να εξισώνουμε αυτόν που δολοφονεί, με αυτόν που δολοφονεί σε αυτοάμυνα. 

          

       

Tώρα τι κάνουμε;

    Είναι μια έκφραση που την ακούμε συχνά. Ειδικά σε τηλεοπτικά πάνελ πολλές φορές κάποιος ομιλητής πάει να ανατρέξει  στο παρελθόν μιλώντας σχετικά με ένα πρόβλημα.  (Πχ τα αίτια της οικονομικής κρίσης. Αμέσως ο συνομιλητής του τον διακόπτει και του λέει "αφήστε τα αυτά, είναι γνωστά,  τώρα τι κάνουμε;" Αλλά και όταν κρίνουμε ένα άτομο συχνά τείνουμε να το κρίνουμε με βάση την πρόσφατη συμπεριφορά του  (δηλαδή τo τι κάνει τώρα)  και όχι παλαιότερα.

    Συχνά οι άνθρωποι τείνουν να απαξιώνουν το παρελθόν  θεωρώντας πως δεν είναι σωστό να ασχολείται κανείς με πράγματα  που έχουν περάσει και που φυσικά δεν μπορούν να αλλάξουν.Βέβαια με αυτή τη λογική  ούτε με το παρόν αξίζει να ασχολείται κανείς αφού το  παρόν είναι κι αυτό το παρελθόν του μέλλοντος!

      Είτε το θέλουμε είτε  όχι όλα τα πράγματα συνδέονται με το παρελθόν τους. Το παρελθόν  είναι η μόνη αξιόπιστη πηγή για να πάρουμε "δείγματα γραφής", πληροφορίες  και ότι άλλο είναι σημαντικό για να κρίνουμε πρόσωπα και γεγονότα. Η αξιοπιστία αυτή πηγάζει από το γεγονός ότι  οι ενέργειες του παρελθόντος έχουν ήδη λάβει χώρα όποτε δεν μπορούμε να είμαστε επιφυλακτικοί απέναντι τους ούτε να κάνουμε υποθέσεις του στυλ : "ο τάδε δεν θα συμπεριφέρονταν ποτέ έτσι" ή "αυτό δεν γίνεται να συμβεί" κτλ. (Πώς μπορεί να πει κάποιος κάτι τέτοιο όταν έχουν ήδη συμβεί παρόμοια πράγματα;!)

Το παρελθόν είναι η μόνη πηγή που παρέχει σίγουρες πληροφορίες, Έτσι μελετώντας τις ενέργειες και τα αποτελέσματα του παρελθόντος που μας είναι ήδη γνωστά κατέχουμε ένα πολύ αξιόλογο μέσο που σε συνδυασμό με ένα μέσο δείκτη ευφυίας μας επιτρέπει να κρίνουμε καταστάσεις, πρόσωπα,  κίνητρα και να ερμηνεύουμε συμπεριφορές.

    Επιπλέον αναμφισβήτητα όλες οι καταστάσεις και τα γεγονότα δεν συμβαίνουν ακαριαία αλλά διαμορφώνονται σιγά-σιγά.Αντίστοιχα και τα πρόσωπα έχουν κάποια ιστορική πορεία  δεν "φύτρωσαν " ξαφνικά ώστε να τα κρίνουμε μόνο με βάση το τι κάνουν σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Το παρελθόν διαμορφώνει άτομα και καταστάσεις και παρακολουθώντας όλη αυτή την πορεία μπορούμε να βγάλουμε πιο αξιόπιστα συμπεράσματα τόσο για τα άτομα όσο και για τις καταστάσεις.

     Επίσης το παρελθόν δεν είναι μια αποξενωμένη εξωτική διάσταση όπου συνέβαιναν περίεργα πράγματα τα οποία δεν έχουν καμία σχέση με το σήμερα. Η ιστορία επαναλαμβάνεται   γιατί οι ανθρώπινες  σχέσεις, οι συμπεριφορές, οι νοοτροπίες είναι συγκεκριμένες και πεπερασμένες όσα χρόνια και να περάσουν δεν πρόκειται να δημιουργηθούν νέες αλλά και ούτε να εξαφανιστούν οι ήδη υπάρχουσες . Το μόνο που αλλάζει με τα χρόνια σε κάποιο βαθμό είναι οι κοινωνικές-πολιτικές και πολιτισμικές συνθήκες. 

       Έτσι με βάση τα παραπάνω όταν προσπαθούμε να απαξιώσουμε το παρελθόν με εκφράσεις όπως το "TΩΡΑ τι κάνουμε;" ή το "περασμένα ξεχασμένα", ουσιαστικά προσπαθούμε να  θέσουμε εκτός συζήτησης ένα πολύτιμο μέσο που θα μας βοηθούσε να αναλύσουμε σημερινές καταστάσεις,  ανατρέχοντας σε παρόμοιες καταστάσεις του παρελθόντος  αλλά και στα γεγονότα που  διαμόρφωσαν σιγά-σιγά μια  τωρινή κατάσταση. Ένα παράδειγμα τέτοιας κατάστασης είναι η απαξίωση της ελληνικής ιστορίας. Πολλοί την συνδέουν με εθνικιστικές βλακείες,άλλοι προτείνουν να ξαναγράψουμε τα βιβλία της ιστορίας ώστε να είναι πιο "διεθνιστικά",  άλλοι λένε " αυτά ήταν παλιά, τώρα τι κάνουμε;΅κλπ στερώντας την έμπνευση που μπορεί να δώσουν στον κόσμο οι αγώνες και οι ένδοξες στιγμές του παρελθόντος. Το μόνο που κάνει αυτή η απαξίωση είναι ουσιαστικά να εντείνει την μιζέρια και την αδυναμία που αισθάνεται ο κάθε Έλληνας σήμερα  καθιστώντας τον έτσι πιο παθητικό  και αδύναμο να αντιδράσει και να διεκδικήσει τα δικαιώματα του.

      Την απάντηση λοιπόν στο "Tώρα τι κάνουμε;" δεν θα την βρούμε  εύκολα αν δεν ερευνήσουμε το πως έφτασαν  τα πράγματα στο τώρα αλλά και αν δεν απαντήσουμε στο ΅Τότε τι κάναμε;"

Ο καλός ο άνθρωπος!

    Πόσες φορές δεν έχουμε χρησιμοποιήσει την παραπάνω φράση!  Είμαστε όμως σίγουροι ότι την χρησιμοποιούμε εύστοχα; Πότε είναι κάποιος πραγματικά καλός;

    Το κύριο κριτήριο της καλοσύνης είναι ο αλτρουϊσμός - η ανιδιοτέλεια. Κάποιος δεν κάνει καλές πράξεις γιατί περιμένει να έχει κάποιο κέρδος από αυτές  αλλά επειδή έτσι το αισθάνεται. Ακόμα και όταν η εκτέλεση αυτών των πράξεων του είναι δύσκολη ή και δυσάρεστη ο καλός άνθρωπος τις εκτελεί  και στη συνέχεια αισθάνεται ευχαριστημένος από το αποτέλεσμα.Αυτή η ευχαρίστηση είναι και η μόνη ιδιοτέλεια που μπορεί να συσχετιστεί με μια αυθεντικά καλή πράξη! Συχνά στην προσωπική μας ζωή θεωρούμε ανθρώπους καλούς απλά επειδή  φέρονται σε εμάς καλά χωρίς όμως να εξετάσουμε τα βαθύτερα κίνητρα τους ή την γενικότερη συμπεριφορά τους.¨Ενα ενδιαφέρον παράδειγμα: Πολλοί λένε το γνωστό σύνθημα κατά του ρατσισμού "σήμερα ήρθαν για αυτούς, αύριο θα έρθουν για άλλους μεθαύριο θα έρθουν για εσένα" Στην ουσία αυτό το σύνθημα παρακινεί κάποιον να είναι κατά του ρατσισμού  όχι επειδή ο ρατσισμός είναι εντελώς λάθος σαν φιλοσοφία αλλά απλά επειδή  μπορεί να πέσει και ο ίδιος θύμα του! Εκδηλώνει μια εγωιστική /ιδιοτελή χροιά ενώ η γνήσια καλοσύνη θα εκφράζονταν με ένα σύνθημα που θα πρόβαλλε το γεγονός ότι σε καμία περίπτωση δεν πρέπει κάποιος να πέφτει θύμα ρατσισμού γιατί γενικότερα κανένας άνθρωπος δεν πρέπει να υποφέρει.

   Επιπλέον η καλοσύνη δεν μπορεί να είναι επιλεκτική. Ένας άνθρωπος πρέπει να θεωρείται καλός όταν φέρεται σε όλους τους ανθρώπους το ίδιο καλά. Σε καμιά περίπτωση όμως δε σημαίνει αυτό  ότι η καλοσύνη πρέπει να είναι τυφλή και άκριτη.Αντίθετα ο άνθρωπος πρέπει να πράττει το καλό με γνώση ότι το πράττει και όχι ασυνείδητα.Το κριτήριο αυτό είναι από τα πιο σημαντικά καθώς είναι δύσκολο να φανεί κατά πόσο κάποιος το πληρεί. Κάποιος που φέρεται καλά  επειδή δεν είναι σε θέση να φερθεί  άσχημα ή γενικά για κάποιον λόγο δεν έχει την επιλογή/δυνατότητα να φερθεί διαφορετικά , δεν χαρακτηρίζεται καλός, αλλά άβουλος, ανόητος, δειλός  και στην καλύτερη περίπτωση συμπαθής (καθώς και τον σκύλο μας που  όσες φορές κι αν τον χτυπήσουμε θα μας κάνει χαρές, τον συμπαθούμε!) Ο άνθρωπος λοιπόν πρέπει να γνωρίζει που φέρεται καλά, γιατί φέρεται καλά και να έχει την προδιάθεση να φερθεί έτσι σε κάθε άνθρωπο που συναντά  αλλά με σύνεση ώστε να μην πέσει ο ίδιος θύμα της καλοσύνης του αφενός, και αφετέρου να μην ευτελίζει την αξία της καλοσύνης  προσφέροντας την άκριτα σε άτομα που δείχνουν ότι δεν την αξίζουν. Για να το πούμε και απλά δεν θα πρέπει να νιώσουμε καλά επειδή βοηθάμε κάποιον να διοργανώσει μια ληστεία όσο ευγνώμων κι αν είναι αυτός για τη βοήθεια μας-ούτε είμαστε καλοί επειδή βοηθάμε έναν ληστή να κλέψει αλλά στη συνέχεια σκεπτόμενοι ίδια βοηθάμε και έναν αστυνομικό να τον συλλάβει!

    Επίσης μεγάλη σημασία έχουν οι πράξεις καλοσύνης. Η καλή συμπεριφορά ενός ατόμου  μπορεί να είναι πιο εύκολο να προβληθεί, τα καλά του λόγια πιο εύκολο να ειπωθούν- αλλά στην ουσία είναι και τελείως ανέξοδα. Όπως με όλα τα πράγματα έτσι και εδώ για να κρίνουμε αν κάποιος είναι πραγματικά καλός μαζί μας πρέπει να λαμβάνουμε υπόψιν μας το πως συμπεριφέρθηκε σε μια δύσκολη στιγμή , το τι έκανε  όταν ζητήσαμε την βοήθεια του.Μια καλή δράση/πράξη αξίζει πολύ περισσότερο και αποτελεί πιο έμπρακτη απόδειξη  της καλοσύνης κάποιου σε σχέση με μια ανέξοδη φιλική συμπεριφορά  η οποία μπορεί να εκδηλώνεται απλά και μόνο για κοινωνικούς λόγους ή άλλα συμφέροντα.Το καλό πρέπει να εκδηλώνεται αλλά και να το αφήνουμε να εκδηλωθεί όσο μπορούμε και με βάση τις πνευματικές αλλά και υλικές δυνατότητες που διαθέτουμε.

Για τα μάτια του κόσμου!

http://anthroposkalismata.blogspot.gr/2010/02/blog-post_21.html

      Συχνά στην προσωπική μας ζωή καλούμαστε να πάρουμε αποφάσεις  για το ποια πορεία θα ακολουθήσουμε , τι συμπεριφορά θα έχουμε πως θα δράσουμε γενικά. Μια άποψη λέει πως ο άνθρωπος πρέπει να κάνει ό,τι θεωρεί καλύτερο για τον εαυτό του. Αυτός άλλωστε γνωρίζει  καλύτερα από τον καθένα τις προσωπικές του ανάγκες και ιδιαιτερότητες  και αφού  το αποτέλεσμα της απόφασης αφορά αυτόν και μόνο  και μάλιστα καθορίζει τον τρόπο που ζει, είναι λογικό σύμφωνα με την παραπάνω άποψη, ο άνθρωπος να μην νοιάζεται για τη γνώμη του κόσμου για τις προσωπικές του αποφάσεις.Εξάλλου συχνά οι άνθρωποι  θα σου δώσουν αντικρουόμενες απόψεις και γνώμες για το ίδιο ζήτημα.

         Όμως η φράση " άνθρωπος πρέπει να κάνει ό,τι καλύτερο νομίζει για τον εαυτό του"  δέχεται πολλή ανάλυση. Για παράδειγμα ένας κλέφτης μπορεί να κλέβει  επειδή το θεωρεί πιο εύκολο και πιο επικερδές από το να δουλεύει.Έτσι στην περίπτωση αυτή μια αντικοινωνική συμπεριφορά, ένα έγκλημα, μπορεί να αποτελεί τον τρόπο ζωής κάποιου  απλά και μόνο επειδή αυτός το νομίζει ό,τι καλύτερο για αυτόν.Σίγουρα όμως ο υπόλοιπος κόσμος θα είχε διαφορετική άποψη για αυτό.(ακόμα και αν εκδήλωναν και κάποιοι από αυτούς την ίδια συμπεριφορά σίγουρα θα αποθάρρυναν κάποιον από το να γίνει κλέφτης από φόβο ανταγωνισμού ή και επειδή απλά δεν θα ήθελαν να είναι υποψήφια θύματα του!)

         Κάθε  πράξη μας  τρόπος συμπεριφοράς  κλπ που εμείς το θεωρούμε προσωπική επιλογή έχει έναν αντίκτυπο στους γύρω μας. Το να το αναγνωρίζουμε αυτό σημαίνει καταρχάς το ότι αποδεχόμαστε τις ευθύνες των πράξεων μας . Ζώντας μόνο για τον εαυτό μας αγνοώντας την κοινωνία που ζούμε  μετατρεπόμαστε σε εγωιστές  που νοιάζονται μόνο για τον εαυτό τους και καταλήγουν να κάνουν τις εύκολες επιλογές  για τη ζωή τους  προβάλλοντας το άλλοθι της μαγκιάς, της προσωπικής (εγωιστικής) επιλογής , του "ζωή μου είναι ότι θέλω κάνω".

        Σίγουρα δεν μπορεί κανείς να ζει αποκλειστικά σύμφωνα με τη γνώμη των άλλων αλλά  οφείλει η γνώμη αυτή  να αποτελεί ένα βασικό κριτήριο για τις επιλογές του. Βέβαια δε σημαίνει αυτό το ότι του οποιουδήποτε η γνώμη θα πρέπει να καθορίζει τη συμπεριφορά μας. Κάθε άνθρωπος πρέπει να έχει έναν κύκλο ατόμων που εμπιστεύεται , εκτιμά  και σέβεται και μάλιστα τα συναισθήματα αυτά να είναι αμοιβαία. Αυτοί αποτελούν και τον "κόσμο" που θα του δώσει την πιο κατάλληλη συμβουλή για τις επιλογές του, την οποία και πάλι δε θα ακολουθήσει τυφλά αλλά θα πρέπει να λαμβάνει σοβαρά υπόψιν του.

       Ένας άνθρωπος  που δεν έχει καταφέρει να έχει κάποια ή έστω ένα άτομο με τα οποία υπάρχει μια τέτοιου είδους σχέση  είναι τελείως αντικοινωνικός και η συμπεριφορά του και οι αποφάσεις του θα τον οδηγήσουν σε ακόμα μεγαλύτερα προβλήματα πέρα από αυτό της αποξένωσης του. Δρώντας μόνο για τον εαυτό του κάποιος είναι  απλά ένας εγωιστής που δεν μπορεί να ζει με ανθρώπους.

       Το βασικό είναι να εντοπίσει κανείς  τους ανθρώπους αυτούς  που θα αναπτύξουν μαζί του αυτή τη σχέση ώστε να μπορεί να τους λάβει υπόψιν του στα σοβαρά κάθε φορά που θα χρειαστεί να κάνει τις επιλογές του. Τότε και μόνον τότε η γνώμη του "κόσμου " έχει  ουσιαστικό νόημα. 

Για ένα παιχνίδι...

http://www.theinsider.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=22113%3Apagkalos-gia-k-arbaniti-einai-dimosiografos-xoris-talento-me-tiletheasi-17&catid=104%3Amedia-stories&Itemid=159

http://www.ikypros.com/easyconsole.cfm/id/58281

http://www.protothema.gr/greece/article/?aid=233027

       Tις προάλλες ήμουν καλεσμένος σε ένα παιδικό πάρτι, όντας συγγενής του εορτάζοντα. Παιδιά 5-8 χρονών παίζανε παιχνίδια υπό την διακριτική παρακολούθηση των γονιών τους. Την ώρα που τα παρακολουθούσα  συγκεκριμένα, παίζανε μουσικές καρέκλες-το γνωστό παιδικό παιχνίδι. Τα παιδιά όσο έπαιζε η μουσική γυρνούσαν γύρω από καρέκλες και έπρεπε να κάτσουν αμέσως σε μία γιατί οι καρέκλες ήταν λιγότερες κατά μία από τα παιδιά και όποιος δεν προλάβαινε να καθίσει έχανε και έβγαινε από το παιχνίδι.

       Ξαφνικά όταν η μουσική σταμάτησε παρατηρώ ένα μεγαλύτερο παιδί να κάθεται στην κυριολεξία πάνω (!)  σε ένα μικρότερο που είχε ήδη προλάβει την καρέκλα .Μάλιστα το στρίμωξε έτσι ώστε να φαίνεται ότι καθόταν πλαι πλαι. Όταν η νηπιαγωγός που επέβλεπε το παιχνίδι ρώτησε τα 2 παιδιά ποιος κάθισε πρώτος ώστε να αποβάλλει τον δεύτερο , σύμφωνα με τους κανόνες του παιχνιδιού, το μεγαλύτερο παιδί με ιδιαίτερη άνεση είπε πως είχε κάτσει πρώτο. Αμέσως είπα τι είχε γίνει ώστε να μη φύγει από το παιχνίδι το παιδί που είχε παίξει σωστά.  Τότε το παιδί που είχε προσπαθήσει να κλέψει άρχισε να κλαίει συνεχίζοντας να υποστηρίζει πως είχε κάτσει πρώτος προκαλώντας το γέλιο σε όσους είχαν παρακολουθήσει την σκηνή.

       Μέσα από τα γέλια άκουσα όμως κι από έναν τύπο να λέει "εσύ τι κάνεις τον ρουφιάνο; " (δεν μου απευθύνθηκε άμεσα αλλά το είπε με τη λογική ότι θα μπορούσε να μου το  έχει πει το παιδί) Φυσικά γύρισα και του είπα "καλύτερα ρουφιάνος παρά λαμόγιο" και η "συζήτηση" έληξε εκεί.

         Σίγουρα ήταν ένα παιχνίδι, αλλά το όλο περιστατικό φανερώνει την κακή νοοτροπία που διακατέχει πολλούς από εμάς. Κάποιοι σήμερα νιώθουν ότι μπορούν να παρανομούν, να κάνουν το δικό τους, χωρίς να έχουν κανέναν έλεγχο.  Το χειρότερο είναι μάλιστα ότι δε διστάζουν να ονομάσουν "ρουφιάνο" και να στιγματίσουν αυτόν που θα κάνει επίπληξη ή να πουν το πιο εύκολο "εσύ να κοιτάς τη δουλειά σου".Έτσι ο καθένας αφήνεται να κλέβει , να χτίζει αυθαίρετα, να φοροδιαφεύγει και πολλά άλλα. Αν επέμβει ένας άλλος πολίτης και καταγγείλει κάτι, τότε  δυστυχώς πολλοί είναι αυτοί που θα θεωρήσουν ότι κακώς ανακατεύτηκε-ειδικότερα μάλιστα σε περιπτώσεις που καταγγείλουμε μια αδικία που δε θίγει εμάς άμεσα αλλά κάποιον άλλον. Αυτή η νοοτροπία είναι που έχει οδηγήσει στον ωχαδερφισμό της σημερινής εποχής.Οι άνθρωποι που προσπαθούν να αλλάξουν όλη αυτή την νοοτροπία παραμερίζονται και χαρακτηρίζονται "ρουφιάνοι" λες και πρόδωσαν κανάν αγωνιστή της αντίστασης στους Ναζί! 

      Εκτός από το "ρουφιάνοι" βέβαια  υπάρχουν  και άλλοι τρόποι και δικαιολογίες να βρεις για να κατηγορήσεις κάποιον που προσπαθεί να κάνει κάτι σωστό. Τον Βαξεβάνη (άσχετα με το ότι δεν τον συμπαθώ και πιστεύω πως έκανε ό,τι έκανε για λόγους προσωπικής προβολής) και τον Αρβανίτη τους κατηγόρησαν για αντιδεοντολογικούς  κ.α. αλλά βέβαια, το "δια ταύτα" ,τα ονόματα της λίστας και το τι συμβαίνει με αυτά  ή αντίστοιχα μια δήλωση του υπουργού για την κακοποίηση των συλληφθέντων δεν ήρθε ποτέ στην επιφάνεια. Ειδικά για την δεύτερη περίπτωση δεν θα μαθαίναμε καν για το περιστατικό αν δεν είχε κοπεί η εκπομπή του δημοσιογράφου.Το κακό με αυτές τις πρακτικές είναι ότι βλέποντας την τύχη αυτών που αγωνίζονται για την αλήθεια , άνθρωποι που έχουν διάθεση να τους μιμηθούν -ιδιαίτερα οι νέοι- πολλές φορές καταλήγουν στο να σιωπούν και να σφυρίζουν αδιάφορα.

         Βέβαια για να έχεις κανείς το δικαίωμα να καταγγέλει και να ελέγχει τους γύρω του πρέπει να είναι και αυτός ανοιχτός σε κάθε έλεγχο που θα του γίνει από άλλους. Αυτό όμως σε καμιά περίπτωση δεν μειώνει το βάρος μιας αληθινής καταγγελίας.Δεν πρέπει να εξετάζουμε σε πρώτο βαθμό το αν αυτός που κάνει μια καταγγελία είναι κακός ή οτιδήποτε άλλο αλλά οφείλουμε να εξετάσουμε το αν η καταγγελία του είναι αληθινή. Εξάλλου κανείς δεν είναι αναμάρτητος  αλλά σίγουρα κάποια ζητήματα, κάποιες παραβάσεις του νόμου και της ηθικής είναι σημαντικότερες από κάποιες άλλες.Το να σκεφτόμαστε "έλα μωρέ τώρα τι καταγγέλεις, εσύ που έχεις κάνει αυτό ή το άλλο" δείχνει διάθεση για ατιμωρησία αλλά και πρόθεση να φιμώσουμε φωνές που καταγγέλουν αδικίες .Μια πρόθεση που ρεαλιστικά εξηγείται μόνο με την υπόθεση πως φοβόμαστε ότι αυτές οι φωνές σε μια άλλη περίπτωση ίσως να αποκάλυπταν την δική μας αδικία/παράβαση. Πρέπει να αποβάλλουμε το φόβο αυτό και να μάθουμε επιτέλους να μπορούμε να ερχόμαστε αντιμέτωποι με τις συνέπειες των πράξεων μας. Έτσι μακροπρόθεσμα θα περιορίσουμε και τις δικές μας παραβατικές ενέργειες που τυχόν κάνουμε στην καθημερινότητα μας .Θα καταφέρουμε το "καθαρός ουρανός αστραπές δεν φοβάται"  και έτσι το αίτημα μας για λιγότερη διαφθορά θα αποκτήσει και μεγαλύτερη λογική και ηθική βάση.

          Είναι χρέος ενός συνειδητοποιημένου κι ενεργού  πολίτη να καταγγέλει φαινόμενα διαφθοράς ανεξάρτητα από το αν αυτά τον επηρεάζουν άμεσα. Η πάταξη της διαφθοράς ξεκινάει από την καθημερινή προσωπική προσπάθεια του κάθε πολίτη και να μην περιορίζεται σε ευχολόγια για τον "δια μαγείας" καθαρισμό του κράτους και της κοινωνίας από τέτοια φαινόμενα Αυτό συμβαίνιει γιατί η διαφθορά βρίσκεται σε όλα τα κοινωνικά στρώματα. Μια κοινωνία που είναι πιο δεκτική σε άνθρώπους που καταγγέλουν μικρές ή μεγάλες ατασθαλίες  και δηλώνει έτοιμη να υποστεί έλεγχο. αλλά και να εκτελέσει έλεγχο φροντίζει αυτόματα η ίδια ώστε να είναι και λιγότερο διεφθαρμένη.(διαφορετικά δεν θα δέχονταν να ελεγχθεί). Με τις προσπάθειες αυτές δίνεται και το παράδειγμα στις επόμενες γενιές καθώς μόνο μέσω της παιδείας και της αγωγής μπορεί να αντιμετωπιστεί μακροπρόθεσμα η διαφθορά. 

           Τελικά ίσως μου πείτε "πολλά λόγια για ένα παιχνίδι". Αλλά αλήθεια ήταν μόνο για ένα παιχνίδι;

        

Συνύπαρξη

http://www.eglimatikotita.gr/2011/03/blog-post_5823.html
http://tvxs.gr/news/ellada/sygkentrosi-symparastasis-apopse-ekso-apo-theatro-xytirio
http://www.pinnokio.gr/arthro/MWAMETH-H-TAINIA-INNOCENCE-OF-MUSLIMS-MOVIE-TRAILER

       Ο άνθρωπος ως "ον κοινωνικό"  δημιουργεί κοινωνίες  ώστε να απολαμβάνει αυτός και οι συνάνθρωποι του τα αμοιβαία ωφέλη αυτής της συμβίωσης.  Βέβαια οι άνθρωποι σαν χαρακτήρες είναι διαφορετικοί ο καθένας έχει τις δικές του απόψεις , ιδιαιτερότητες και προτεραιότητες στη ζωή του. Αυτή η διαφοροποίηση των ανθρώπων είναι ένα θετικό στοιχείο  καθώς μέσα από την μελέτη διαφορετικών απόψεων και τρόπων αντίληψης δημιουργείται γόνιμος προβληματισμός που παράγει νέες ιδέες και εξελίσσει  την κοινωνία. Αν όλοι οι άνθρωποι σκέφτονταν το ίδιο  η κοινωνία μας δεν θα διέφερε και τόσο από μια μυρμηγκοφωλιά : Θα είχε αυστηρή  οργάνωση  θα λειτουργούσε αποτελεσματικά  και θα ήταν αδύνατο να ανατραπεί η πολιτική της κατάσταση ταυτόχρονα όμως θα παρέμενε στάσιμη,άκαμπτη και ανίκανη να προσαρμοστεί σε νέες συνθήκες, ενώ  λόγω της αυστηρής οργάνωσης της θα περιορίζονταν και το εύρος των δυνατοτήτων της ανάπτυξης σε διάφορα πεδία (επιστημονικά,κοινωνικά κ.α.).

           Η διαφοροποίηση απόψεων είναι ο κύριος λόγος  δημιουργίας συγκρούσεων και διατάραξης της αρμονικής συνύπαρξης των ανθρώπων σε μια κοινωνία. Κάθε συνύπαρξη είναι ομολογουμένως δύσκολη. Συχνά λέμε ότι ακόμα και 2 καλοί φίλοι είναι δύσκολο να συγκατοικήσουν πόσο μάλλον ολόκληρες κοινότητες ατόμων όταν αυτές καλούνται να ζήσουν και να λειτουργήσουν μέσα στο ίδιο περιβάλλον. Κάθε λογικός άνθρωπος επιθυμεί να συνυπάρχει ειρηνικά με τους γύρω του χωρίς να δημιουργούνται προβλήματα και διαμάχες, προϋπόθεση άλλωστε για την ευημερία και την ανάπτυξη μιας κοινωνίας είναι η αρμονική συνύπαρξη των μελών της. Όμως άλλο το να λες ότι επιθυμείς κάτι και άλλο το τι πραγματικά κάνεις για να συμβεί αυτό. Τα ευχολόγια από μόνα τους, κακά τα ψέμματα, είναι μόνο υποκριτικά. Πως λοιπόν εξασφαλίζεις την αρμονική συνύπαρξη των μελών μιας κοινωνίας;

             Η πρώτη προϋποθεση είναι η παντελής απουσία της βίας . Η βίας σαν όρος αντιπαρέρχεται  de facto  κάθε έννοια ειρηνικής συνύπαρξης.Σε μια κοινωνία η βία πρέπει να είναι κατακριτέα και να τιμωρείται άμεσα από τον νόμο.

            Η δεύτερη αναγκαία και προφανής προϋπόθεση  είναι η ισότιμη αντιμετώπιση των μελών της κοινωνίας. Όλα τα μέλη μιας κοινωνίας πρέπει να έχουν τα ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις απέναντι στην κοινωνία δηλαδή απέναντι στους συνανθρώπους τους.Έτσι εξασφαλίζεται ότι κανένας δεν θα νιώθει κατώτερος και αδικημένος.Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι καμιά κοινωνική ομάδα δεν έχει το δικαίωμα να  επιβάλλει τη θέληση της στα υπόλοιπα μέλη της. Η γνώμη του καθενός πρέπει να είναι  σεβαστή . 

           Η τρίτη  προϋπόθεση που πηγάζει άμεσα από την δεύτερη  είναι ότι πρέπει να υπάρχει μια μορφή διακυβέρνησης- ένα νομικό σύστημα που να γίνεται σεβαστό από όλους. Χωρίς τους νόμους και μια αμοιβαία σεβαστή κεντρική εξουσία  είναι αδύνατον να παρθούν αποφάσεις που θα ισχύουν για το σύνολο μιας κοινωνίας καθώς ο καθένας θα ζούσε σύμφωνα με το τι θεωρεί αυτός σωστό.Και βέβαια όπως είπαμε  οι άνθρωποι έχουν διαφορετικές απόψεις για το τι είναι σωστό και το τι όχι και αυτό θα δημιουργούσε  προβλήματα αν αφήνονταν ανεξέλεγκτο.Οι διαφορετικές απόψεις θα ερχόταν σε σύγκρουση. Η κεντρική εξουσία παίζει ουσιαστικά τον ρόλο του διαμεσολαβητή ανάμεσα στις διαφορετικές κοινωνικές ομάδες  και προσπαθεί να προωθήσει νόμους για διάφορα ζητήματα ώστε να ικανοποιούνται σε έναν βαθμό όλες οι διαφορετικές απόψεις των μελών της κοινωνίας.  Λόγω της αρχής της ισότητας των μελών μιας κοινωνίας σήμερα έχουμε καταλήξει στο συμπέρασμα πως το πιο δίκαιο σύστημα εξουσίας είναι η δημοκρατία-Όταν όλοι οι άνθρωποι είναι ισότιμοι αυτό που έχει σημασία στη λήψη μιας απόφασης είναι το πόσοι την στηρίζουν.(Σίγουρα σαν σύστημα ίσως να έχει κάποιες αδυναμίες  πχ η γνώμη κάποιων  ίσως να στηρίζεται σε καλύτερη πληροφόρηση από ότι η γνώμη κάποιων άλλων, αλλά  όλες οι άλλες μορφές  πολιτευμάτων που υπάρχουν σήμερα βασίζονται σε στοιχεία που εμπεριέχουν απολυταρχισμό -φανταστείτε μια κοινωνία που κυβερνά ένας μόνο άνθρωπος επειδή έχει καλύτερες γνώσεις από όλους για όλα τα θέματα! (ποιος κατ'αρχάς θα είχε τις γνώσεις ώστε να κρίνει ότι ο κυβερνών  έχει όντως τις περισσότερες γνώσεις; Παράδοξο, ε;!!!-  ή άλλα στοιχεία που έρχονται σε σύγκρουση με την αρχή της ισότητας , επομένως η δημοκρατία είναι ό,τι καλύτερο έχουμε!) Άρα  για αρμονική συνύπαρξη πρέπει να σεβόμαστε το δημοκρατικό σύστημα  διακυβέρνησης . Τι σημαίνει όμως αυτό στην πράξη; Αυτό σημαίνει πως σε καμία περίπτωση μια κοινωνική ομάδα δεν μπορεί να προσπαθεί να υποκαταστήσει  την εξουσία για οποιοδήποτε λόγο. Αν αυτό συνέβαινε από όλους ταυτόχρονα θα ξέσπαγε χάος. Επιπλέον σημαίνει πως πρέπει να συμμορφωνόμαστε με τους νόμους ακόμα κι αν αυτοί περιορίζουν  κάποιες ελευθερίες μας. Αυτό μπορεί να ακούγεται απολυταρχικό όμως δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το δημοκρατικό σύστημα πάντα παρέχει τη δυνατότητα αλλαγής οποιουδήποτε νόμου. Όσο όμως ένας νόμος βρίσκεται σε ισχύ δεν πρέπει να τον παραβούμε  (επειδή τον αμφισβητούμε που είναι δικαίωμα μας) γιατί και αυτό επίσης δημιουργεί χάος. 

          Φανταστείτε τώρα το παρακάτω απλό παράδειγμα: 2 άτομα συγκατοικούν σε ένα σπίτι  και έχουν κοινή κουζίνα. Ο ένας πλένει τα πιάτα που χρησιμοποιεί ενώ ο άλλος δεν τα πλένει.Αυτός που δεν τα πλένει δεν ενοχλείται από την μυρωδιά που δημιουργείται στο σπίτι.Δεν έχει κακό σκοπό, ούτε είναι τεμπέλης απλά δεν κρίνει σκόπιμο να πλύνει τα πιάτα αφού η μυρωδιά δεν τον ενοχλεί. Όμως ανεξάρτητα από τις προθέσεις του και τις σκέψεις του η μυρωδιά υπάρχει. Το 2ο άτομο ενοχλείται και του ζητάει τον λόγο και έρχονται σε σύγκρουση. Το 1ο άτομο θα κατηγορήσει το 2ο ότι πάει να του επιβάλλει τις απόψεις του για το πλύσιμο των πιάτων. Επιπλέον θα τον κατηγορήσει ότι αυτός  δημιουργεί την σύγκρουση γιατί αυτός ήρθε να ζητήσει το πρώτος τον λόγο για το θέμα ενώ ο ίδιος δεν έκανε τίποτα άμεσα εχθρικό ως προς τον άλλο αφού το τι κάνει με τα πιάτα του αφορά αυτόν και μόνο.Με το παράδειγμα αυτό φτάνουμε στην τέταρτη και πέμπτη βασικές προϋπόθεσεις της αρμονικής συνύπαρξης που τις αναφέρω μαζί γιατί ως ένα σημείο ταυτίζονται. Αυτές  είναι ο σεβασμός και η υπευθυνότητα απέναντι στους συνανθρώπους σου. Δυστυχώς οι νομικοί κανόνες δεν μπορούν να προβλέψουν κάθε ιδιαιτερότητα της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Επιπλέον οι νόμοι πολλές φορές μπορούν να ερμηνευτούν διαφορετικά. Δεν μπορούμε λοιπόν να ζήσουμε αρμονικά μόνο με την επιβολή των νόμων  και να λέμε " α εντάξει αφού είμαι νόμιμος ή  (ακόμα χειρότερα) ο νόμος δεν προβλέπει κάτι για αυτό που κάνω, μπορώ να κάνω ότι θέλω". Φανταστείτε να σεβόμασταν μόνο τις ώρες κοινής ησυχίας και όλες τις υπόλοιπες να κάναμε ανυπόφορο θόρυβο στο σπίτι μας κάθε μέρα, θα μπορούσε ο γείτονας μας να ζει έτσι για πάντα; Πρέπει λοιπόν σαν άτομα να ερχόμαστε πάντα στη θέση των συνανθρώπων μας  και να γνωρίζουμε πότε τους προκαλούμε "πατάμε τα κουμπιά τους " όπως λέμε πιο κοινά, και πότε όχι. Έτσι  θα προβλέπουμε τις συνέπειες των πράξεων μας και το τι αντιδράσεις μπορεί να προκαλέσουν αυτές. ΑΝ πραγματικά ενδιαφερόμαστε για την κοινωνική ειρήνη και την αρμονική συνύπαρξη δεν θα προχωράμε σε πράξεις που μπορεί να την ανατρέψουν, ακόμα κι αν ο νόμος μας δίνει το δικαίωμα (λόγω της αδυναμίας του  ή της γενικότητας που τον χαρακτηρίζει) να το κάνουμε. Πρέπει να το θέλουμε και προσωπικά κι εσωτερικά μέσα μας να ζήσουμε ειρηνικά και να κάνουμε και τις αναγκαίες προσωπικές υποχωρήσεις και συμβιβασμούς.

     Για να κάνω και τη σύνδεση με τα links  που έδωσα,  ναι σίγουρα μπορείς να κάνεις μια γελοιογραφία με τον Μωάμεθ  ή να βλασφημήσεις τον Χριστό έχεις δικαίωμα να λες ό,τι θες.Όμως η γελοιογραφία του Μωάμεθ δεν αφορά αυτούς που δεν πιστεύουν σε αυτόν οι περισσότεροι μάλιστα δεν ξέρουν καν την ιστορία του  και απλά τον έχουν ακούσει σαν όνομα. Επομένως ποιους αφορά η οποιαδήποτε γελοιογραφία; Αυτούς που γνωρίζουν το θέμα της , τους πιστούς του Μωάμεθ στην προκειμένη περίπτωση.Το υπόλοιπο κοινό θα μείνει, στην συντριπτική πλειοψηφία του αδιάφορο ως προς την γελοιογραφία. Κάνοντας λοιπόν μια τέτοια γελοιογραφία ουσιαστικά γνωρίζεις ότι οι πιο ζωηρές αντιδράσεις θα είναι οι αρνητικές ενώ οι υπόλοιπες θα είναι του στυλ "εντάξει καλό ή κακό ή μέτριο αστείο αλλά έτσι κι αλλιώς τι με νοιάζει εμένα το τι έκανε ο Μωάμεθ;" Εφόσον λοιπόν δημοσιεύεις το έργο σου που σημαίνει ότι δίνεις σημασία στον αντίκτυπο του έργου σου στον  κόσμο, σκεπτόμενος τα παραπάνω, ουσιαστικά προσδοκείς τις αντιδράσεις  και όχι τις κριτικές του τύπου "καλό αστείο ή κακό αστείο" που έχουν διάρκεια 2 δευτερόλεπτα! Θες δηλαδή να δημιουργήσεις ντόρο με το έργο σου  βασιζόμενος ότι κάποιοι θα αντιδράσουν σε αυτό υπερβολικά ή βίαια. Εντάξει μπορείς να το κάνεις, είσαι ελεύθερος, αλλά σίγουρα δεν μπορείς να θεωρηθείς άνθρωπος που επιδιώκει την αρμονική συνύπαρξη,ούτε άτομο που σέβεται τους συνανθρώπους του. Και φυσικά το κράτος πρέπει να σε τιμωρήσει για το γεγονός ότι αρέσκεσαι στο να υποδαυλίζεις κοινωνικές συγκρούσεις και διαμάχες.Αν τώρα δεν είχες σκοπό να το κάνεις ή δεν τα είχες σκεφτεί όλα αυτά , τότε είσαι ανεύθυνος ως προς τους συνανθρώπους σου και ζεις για τον εαυτό σου και μόνο.Σίγουρα τότε πάλι δεν έχεις θέση σε μια κοινωνία!      

Συζητήσεις

    Στους περισσότερους ανθρώπους αρέσει να  συζητάνε διάφορα θέματα από τα πιο απλά καθημερινά νέα τους μέχρι και πιο πολύπλοκα ζητήματα με  άλλους ανθρώπους. Η συζήτηση ή ο διάλογος  ικανοποιεί την ανάγκη του ανθρώπου για επικοινωνία με τα προσφιλή του πρόσωπα αλλά και την ανάγκη του να εκφραστεί σχετικά με ένα θέμα.

         Σε μια συζήτηση για να έχει νόημα, πρέπει να γίνεται ανταλλαγή απόψεων. Το να μιλάς σε ένα ακροατήριο που δεν αντιδρά, που δεν έχει τίποτα να προσφέρει στη συζήτηση, είναι όντως ανούσιο. Δεν υπάρχει τρόπος να καταλάβεις τι αντίκτυπο έχουν τα λεγόμενα σου, ούτε να γίνουν κάποιες παρατηρήσεις πάνω σε αυτά. Ουσιαστικά  χωρίς ανταλλαγή απόψεων μιλήσεις-δε μιλήσεις είναι το ίδιο και το αυτό.Με την ανταλλαγή απόψεων και οι 2 πλευρές ενδεχομένως να αποκτήσουν περισσότερες πληροφορίες για το θέμα που συζητάνε, να το δουν με μια διαφορετική οπτική από την δική τους αλλά και να οργανώσουν σε μια συγκροτημένη επιχειρηματολογία τις ιδέες που μέχρι εκείνη τη στιγμή ήταν απλά σκόρπιες μέσα στο μυαλό τους για το επίμαχο θέμα. Έτσι όσοι συμμετέχουν σε μια συζήτηση από κάθε άποψη κερδίζουν κάτι. Είναι άλλωστε γνωστό πως η φιλοσοφική σκέψη αναπτύχθηκε σε ένα βαθμό και από τις συζητήσεις διαλόγους που είχαν οι διάφοροι φιλόσοφοι με τους μαθητές τους, τους αντιπάλους τους αλλά και τον απλό κόσμο.

           Προβλήματα δημιουργούνται όταν  η συζήτηση  γίνεται αντιληπτή όχι ως ανταλλαγή απόψεων αλλά διαμάχη με σκοπό την επιβολή της γνώμης μας στον άλλο. Όσο καλή κι αν είναι η επιχειρηματολογία του καθενός  είναι εντελώς εγωιστικό το να νομίζει κανείς ότι θα αλλάξει τελείως τη γνώμη ενός άλλου ανθρώπου.  Είναι θεμιτό το να θες να καταλήξεις σε κάποια κοινά σημεία με την άλλη πλευρά  καθώς κάποια πράγματα είναι πιο αντικειμενικά από κάποια άλλα. Όμως το να αλλάξεις τελείως τον τρόπο σκέψης ενός ανθρώπου, ο οποίος έχει διαμορφωθεί από δικές του εμπειρίες, γνώσεις και βιώματα  είναι αλαζονικό να το επιδιώκει κανείς.Συχνά εξάλλου η διαφωνία σε μια συζήτηση έχει να κάνει με το ότι κάποιο κριτήριο δεν αντιμετωπίζεται το ίδιο σοβαρά  από τα μέλη της συζήτησης. Κάποιος δηλαδή θεωρεί κάτι λιγότερο σημαντικό από ότι το θεωρεί ο άλλος. Πρόκειται δηλαδή ουσιαστικά για διαφορετικά συστήματα ιεράρχησης αξιών που είναι επόμενο να έχουν διαφωνίες..Το να μετατρέπουμε την συζήτηση σε κήρυγμα σημαίνει ουσιαστικά το να μιλάμε σε ένα ακροατήριο που δεν αντιδρά το οποίο αναφέραμε νωρίτερα. Επίσης η νοοτροπία αυτή δείχνει ότι δεν βλέπουμε το άτομο που συζητάμε σαν ισότιμο συνομιλητή  αλλά σαν αμαθή άγριο τον οποίο έχουμε αναλάβει να..."διαφωτίσουμε"! Ο αμοιβαίος σεβασμός μεταξύ των  συνομιλητών που είναι προϋπόθεση για μια πολιτισμένη και αποτελεσματική συζήτηση, έχει πάει δηλαδή περίπατο ήδη πριν αρχίσουμε να μιλάμε όταν σκεφτόμαστε πως αποστολή μας είναι να τον κάνουμε να σκέφτεται όπως εμείς.Γι' αυτό άλλωστε και συνήθως συζητάμε απόψεις με άτομα που γνωρίζουμε και έχουν κερδίσει το σεβασμό μας και όχι με αγνώστους  για τους οποίους δεν ξέρουμε καν πως θα αντιδράσουν. 

           Ίσως βέβαια σε κάποιες περιπτώσεις  το να μεταβάλλεις τον τρόπο σκέψης του άλλου να είναι δυνατό να συμβεί. Όταν όμως η συζήτηση ξεκινάει με αυτό σαν αυτοσκοπό σημαίνει ότι είμαστε προκατειλημμένοι και δεν θέλουμε να ακούσουμε επιχειρήματα ή έστω να πληροφορηθούμε για μια νέα οπτική στο θέμα που συζητάμε.  Έτσι η συζήτηση είναι καταδικασμένη να αποτύχει και στην καλύτερη περίπτωση να εξελιχτεί σε παράλληλους μονολόγους όπου κανένας δεν θα προσφέρει τίποτα στον άλλον. Σίγουρα είναι πιο γόνιμο και ωφέλιμο το να παρουσιάσεις το τρόπο σκέψης σου να πεις σε τι συμφωνείς και σε τι δεν συμφωνείς  από τη γνώμη του άλλου (γιατί εντάξει κανείς δεν μπορεί να λέει τα πάντα λάθος!) και από εκεί και πέρα ο καθένας να επεξεργαστεί τα νέα δεδομένα του και να μεταβάλλει όσο πρέπει τη γνώμη του (αν πρέπει).

          Δε πρέπει να ξεχνάμε ότι κάθε άποψη που υπερασπιζόμαστε αποτελεί  πάντα μια διαφορετική

 γνώμη για κάποιον άλλον. Ο πλουραλισμός απόψεων και ο σεβασμός τους  αποτελεί βασική αρχή της δημοκρατίας. Αν όλοι οι άνθρωποι σκέπτονταν το ίδιο οι νέες ιδέες δεν θα υπήρχαν  η πρόοδος θα σταματούσε. 

Σάτιρα και κοροϊδία

http://agiostherapon.blogspot.gr/2012/09/h-27-facebook.html

       Τα γεγονότα που περιγράφονται στο παραπάνω link  είναι λίγο πολύ γνωστά. Μια σελίδα του  fb  με το όνομα  "γέρων Παστίτσιος"  (παράφραση του "γέρων Παϊσιος")  ανέβαζε  χιουμοριστικά  (κατά την άποψη των δημιουργών της σελίδας αλλά και των υποστηρικτών της) κείμενα και εικόνες που  διακωμωδούσαν τον πεθαμένο μοναχό αλλά και την εκκλησία-θρησκεία γενικότερα.Χαρακτηριστικά αναφέρω το φωτομοντάζ της φωτογραφίας του μοναχού όπου το πρόσωπο του έχει αντικατασταθεί  από ένα παστίτσιο (!)  αλλά και μια άλλη φωτογραφία που θυμίζει την Παναγία να κρατά το Χριστό μόνο που κι εδώ έχει γίνει  αλλαγή των προσώπων με αυτά κάποιων περίεργων ερπετοειδών-φανταστικών πλασμάτων  για να το θέσω όσο πιο απλά μπορώ.Ο ιδρυτής της σελίδας συνελήφθη ενώ η σελίδα έκλεισε αφού το facebook  δέχτηκε πάνω από 10.000 διαμαρτυρίες για την συγκεκριμένη σελίδα από ανθρώπους που θίχτηκε το θρησκευτικό τους αίσθημα.

           Πολλοί έσπευσαν να μιλήσουν για σάτιρα  και για καταπάτηση της ελευθερίας έκφρασης. Η σάτιρα όμως έχει να κάνει με  τον χλευασμό και την διακωμώδηση αρνητικών  στοιχείων του αντικειμένου της.  Επίσης η σάτιρα όταν στοχεύει  μεμονωμένα πρόσωπα που δεν εκπροσωπούν επίσημα έναν θεσμό και που δεν  προκαλούν με τη δημόσια ζωή τους, αρχίζει και προσεγγίζει επικίνδυνα τα όρια της προσωπικής επίθεσης. Για παράδειγμα αν εγώ είχα έναν γείτονα που δεν τον συμπαθώ και έκανα σελίδα στο  fb  δημοσιεύοντας αλλοιωμένες φωτογραφίες του  αλλά και κείμενα κλπ που τον διακωμωδούν  δεν θα ήταν λογικό ο άνθρωπος να μου κάνει μήνυση και να  συλληφθώ;

Ο μοναχός Παϊσιος ήταν ένας  παππούς  κάπου στο Άγιο Όρος που ποτέ δε θέλησε  να γίνει διάσημος και που σύμφωνα με μαρτυρίες αρκετών ανθρώπων (όπως φάνηκε σίγουρα περισσότερων από αυτών που τον εχθρεύονταν)  έκανε το καλό στους συνανθρώπους του. Δεν νομίζω ότι  είναι εύκολο να βρει κανείς αρνητικά στοιχεία  στη συμπεριφορά ενός ανθρώπου που κοντεύει να αγιοποιηθεί από την εκκλησία.-Ακόμα και για κάποιον που δεν πιστεύει στην εκκλησία το γεγονός ότι ένας απλός άνθρωπος-σχεδόν σύγχρονος μας προτείνεται για αγιοποίηση αντικειμενικά λέει κάτι για τον χαρακτήρα του και το ποιόν του. Δεν κάνεις άγιο ή όσιο κάποιον που ξέρεις ότι θα σε εκθέσει!-  Επομένως όλο το χιούμορ που γίνεται  για τον Παϊσιο δεν βασίζεται σε κάτι που όντως  πρέπει να χλευάζεται. Εκτός αν πρέπει να χλευάζεται και να σατιρίζεται κάποιος επειδή είναι πιστός στην θρησκεία του και κάνει καλές πράξεις. Επιπλέον δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι  πέρα όλων των παραπάνω ο μοναχός  Παϊσιος είναι  πλέον νεκρός. Γιατί να σατιρίζεις έναν νεκρό άνθρωπο; Είναι δίκαιο; Είναι έντιμο;

         Επιπλέον η σάτιρα πρέπει να γίνεται με σκοπό να αναδείξει αρνητικά στοιχεία ώστε  μέσω του γέλιου  οι άνθρωποι να διαπιστώσουν τι είναι  αυτό που χλευάζεται και να αποφύγουν  να πράξουν τις ίδιες λανθασμένες ενέργειες. Ακόμα και στα απλά (απλοϊκά) θέματα σάτιρας  αυτό είναι προφανές: Δεν διακωμωδούμε/σατιρίζουμε κάποιον επειδή είναι χοντρός αλλά επειδή είναι λαίμαργος. (αν δηλαδή κάποιος ήταν χοντρός  επειδή είναι άρρωστος, θα ήταν αγένεια να τον σατιρίσουμε και επιπλέον δεν θα είχε νόημα εκτός αν θέλαμε μόνο να βγάλουμε κακία. Η σάτιρα έχει πάντα αυτόν τον διδακτικό σκοπό -ακόμα και οι Αριστοφανικές κωμωδίες  παρόλο που περιέχουν δυνατό υβρεολόγιο έχουν διδακτικό σκοπό, σατιρίζουν καταστάσεις και προβλήματα συμπεριφοράς βασισμένες σε πραγματικά γεγονότα και την πολιτική κατάσταση της εποχής τους.Για αυτό άλλωστε και είναι διαχρονικές και όχι για τις όποιες βωμολοχίες τους- Αν η σάτιρα δεν βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα ή έστω αμφισβητήσιμα τότε  αποτελεί συκοφαντία και κοροϊδία. Όταν βλέπει κανείς να σατιρίζεται κάποιος  (και μάλιστα έντονα) τότε δικαίως υποθέτει ότι ο σατιριζόμενος κάπου σφάλλει, ότι κάτι δεν πάει καλά με αυτόν και έτσι αποκτά μια αρνητική εικόνα γι αυτόν.

            Κάποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι η σελίδα αυτή  δεν "σατίριζε" το γέροντα αλλά γενικά την θρησκοληψία αλλά και την θρησκεία γενικότερα. Βέβαια από τις φωτογραφίες και τον τίτλο της άλλο φαίνεται. 'Οπως και να έχει,  το να βάζεις την θρησκοληψία στην ίδια μοίρα με την θρησκεία είναι όμως επίσης άδικο. Η θρησκοληψία όπως κάθε υπερβολική κατάσταση είναι όντως αρνητικό στοιχείο και πρέπει να χλευάζεται. Η θρησκεία από την άλλη  είναι κάτι που αφορά την προσωπική πίστη του καθενός και την ελευθερία του να την εκφράζει.-Σε μια κοινωνία όπου η θρησκεία χλευάζεται παντού θα ήταν δύσκολο για κάποιον να δηλώνει ανοιχτά ότι είναι θρήσκος. Φανταστείτε σήμερα έναν νέο άνθρωπο που θα δήλωνε στην παρέα του ότι κάθε Κυριακή πχ πάει εκκλησία. Δεν θα υπήρχε λίγο ή πολύ μια περίεργη αντίδραση? Κοροϊδευοντας/σατιρίζοντας το γεγονός ότι κάποιος πιστεύει σε μια θρησκεία  ουσιαστικά κάνεις  μια "πλάγια " επίθεση στην ελευθερία έκφρασης της πίστης του. Αν κάποιος έχει διαφορετική γνώμη μπορεί να εκφράσει τη δική του όχι όμως να κοροϊδεύει τη γνώμη του άλλου, τουλάχιστον σε δημόσια θέα. Επιπλέον το να χλευάζεις άτομα για την πίστη τους τη στιγμή που γνωρίζεις ότι η διδασκαλία της πίστης τους , τους απαγορεύει να αντιδράσουν βίαια ή να αντιδράσουν δημιουργώντας μια αντίστοιχη σελίδα για την δική σου πίστη   είναι άνανδρο.

              Τώρα  αν η σελίδα ήθελε να χλευάσει μόνο την θρησκοληψία και όχι την θρησκευτική πίστη/ευλάβεια, είναι  αρκετά περίεργη  η επιλογή της να επικεντρωθεί σε έναν άξιο κατά γενική ομολογία εκπρόσωπο της εκκλησίας. Θα ήταν απόλυτα αποδεκτό μια τέτοια σελίδα να  σατιρίζει με αιχμή του δόρατος πχ έναν ιερωμένο που καταδικάστηκε σε φυλάκιση. Αν όμως είχε κάποιος πρόσβαση στην σελίδα αυτή  (έχει κλείσει πλέον) αλλά και στις πολλές που ξεφύτρωσαν ως αντίδραση   εύκολα θα διαπιστώσει ότι οι σελίδες αυτές στρέφονται κατά της πίστης γενικότερα. Σε πολλές εικόνες θα έβλεπε ότι  διακωμωδούνται ακόμα και ιερά σύμβολα και πρόσωπα της εκκλησίας ακόμα και ο ίδιος ο Χριστός. 

               Σατιρίζοντας λοιπόν το γεγονός ότι κάποιος θέλει να πιστεύει κάτι στην ουσία δεν σατιρίζεις αλλά κοροϊδεύεις. Επίσης δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στα πνευματικά θέματα και στα πιστεύω του καθενός πρέπει να υπάρχει μια ιδιαίτερη ευαισθησία  και ένας αμοιβαίος σεβασμός - δεν είναι όλες οι έννοιες ίσιωμα!  Όταν λοιπόν σατιρίζεις άδικα κοροϊδεύεις  δηλαδή βλασφημάς.Και η ελληνική νομοθεσία προβλέπει ποινή για την βλασφημία των θείων. Επομένως στην περίπτωση αυτή το κράτος λειτούργησε σύννομα. Το να λέμε "μόνο σε αυτή την περίπτωση λειτούργησε  σύννομα το κράτος",  δεν έχει σχέση με το θέμα του αν ήταν σωστό να συλληφθεί ο ιδρυτής της σελίδας ή όχι. Σε μια ευνομούμενη πολιτεία το κράτος πρέπει πάντα να λειτουργεί σύννομα και σίγουρα δεν πρέπει να το κατηγορούμε σε οποιαδήποτε περίπτωση το κάνει αλλά μόνο όταν ΔΕΝ το κάνει.

Κράτος και θρησκεία

http://tvxs.gr/news/user-post/xtypisan-oi-kampanes-sti-boyli-gia-forologiko-thayma-tis-ekklisias


       H σχέση της θρησκείας με το κράτος  έχει περάσει ιστορικά πολλές φάσεις. Σε πολλά κράτη η θρησκεία (μάλλον η επίσημη θρησκεία ή θρησκεία της πλειοψηφίας) βαδίζει χέρι-χέρι με την κρατική εξουσία  προστατεύοντας η μία την άλλη, αλλού  το κράτος κρατάει την απόσταση του από τις θρησκείες και δεν υπάρχει σύνδεση κρατικής εξουσίας και θρησκείας, αλλού το κράτος είναι τελείως εχθρικό προς οποιαδήποτε θρησκεία και αλλού η θρησκευτική εξουσία ταυτίζεται με την κρατική.

      Θα ήταν άδικο να αρνηθεί κάποιος την προσφορά της θρησκείας στον άνθρωπο. Η θρησκεία διαμόρφωσε τους πρώτους ηθικούς κανόνες  και έκανε τον άνθρωπο να σκεφτεί ότι υπάρχουν και πιο σημαντικά ζητήματα πέρα από τον υλιστικό τρόπο ζωής. Χάρις στην θρησκεία ο άνθρωπος συνειδητοποίησε τον διαχωρισμό ύλης και πνεύματος, γεγονός που τον κάνει να διαφοροποιείται από τα ζώα.Ακόμα και στην σχέση της με την επιστήμη, η θρησκεία αν και πολλές φορές (λανθασμένα και συνήθως παρακινούμενη από συμφεροντολόγους/ανόητους/δεισιδαίμονες ανθρώπους που εξέφραζαν την συγκεκριμένη στιγμή την θρησκευτική ηγεσία ) έστρεψε τα πυρά της  πάνω σε νέες ιδέες, δεν πρέπει να ξεχνάμε τις μεγάλες βιβλιοθήκες  που  βρίσκονται σχεδόν σε κάθε σημαντικό ναό οποιασδήποτε θρησκείας όπου υπάρχουν πολλά βιβλία τόσο θρησκευτικού όσο και επιστημονικού ενδιαφέροντος,-ακόμα και η διάσημη βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας συστεγάζονταν με το λατρευτικό χώρο του Σεράπειου - κείμενα και ιδέες που διαφορετικά θα είχαν χαθεί.Οι θρησκευτικοί χώροι αποτέλεσαν  τα πρώτα κέντρα διατήρησης αλλά και διάδοσης της γνώσης, ακόμα κι αν δεχτούμε τους όποιους περιορισμούς επέβαλλαν σε αυτή. Και όλα αυτά συνέβαιναν πολύ πριν καν ιδρυθούν τα πρώτα πανεπιστήμια!

     Η θρησκεία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους συνδετικούς κρίκους  μεταξύ των ανθρώπων ενός κράτους.Οι περισσότεροι άνθρωποι στον κόσμο λίγο ή πολύ διακατέχονται από ένα βαθμό θρησκευτικού συναισθήματος, μεγαλύτερου ή μικρότερου αλλά υπαρκτού.Με άλλα λόγια ο ηθικός τρόπος ζωής των ανθρώπων -το πως δηλαδή κάποιος ζει και συνυπάρχει σωστά με τους γύρω του- αυτών των ανθρώπων σε πολλά θέματα καθορίζεται λιγότερο ή περισσότερο από την θρησκεία.  Κατά τη γνώμη μου μαζί με τη γλώσσα και την κοινή ιστορική πορεία αποτελούν τους 3 σημαντικότερους συνδετικούς κρίκους μιας κοινωνίας.Το γεγονός αυτό καθιστά αυτονόητο το ότι ένα κράτος πρέπει να έχει μια μοναδική επίσημη θρησκεία, η οποία εκφράζει την πλειοψηφία.Πάντοτε σε κράτη όπου υπάρχουν περισσότερες από μια επίσημες κρατικές θρησκείες υπάρχουν διχαστικές τάσεις και από τις 2 πλευρές. (πρώην Γιουγκοσλαβία,Ινδία-Πακιστάν κ.α.) Το παραπάνω δε σημαίνει βέβαια ότι πρέπει να παραγνωρίζονται τα δικαιώματα των πολιτών του κράτους που  πιστεύουν σε διαφορετικές θρησκείες. Όπως πρέπει να συμβαίνει σε τέτοιες περιπτώσεις πρέπει να υπάρχει σεβασμός στις διαφορετικές επιλογές των άλλων αλλά και να υπάρχει και το σωστό νομικό πλαίσιο ώστε να αποφεύγονται οι συγκρούσεις και οι μειοψηφίες να μην προσβάλλουν τις πλειοψηφίες. Έτσι για παράδειγμα αν το κράτος έδινε κάποιες επιχορηγήσεις σε θρησκείες θα ήταν άδικο να δίνονται στην κυρίαρχη θρησκεία ίσα χρήματα με αυτά που θα δίνονταν στις υπόλοιπες (δεδομένου του γεγονότος ότι εκφράζουν δυσανάλογες μερίδες του πληθυσμού). 

    Ειδικότερα όσον αφορά τα "πρωτεία" μιας θρησκείας σε ένα κράτος  δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η θρησκεία είναι για τον πιστό ένα ιδιαίτερο και μοναδικό ζήτημα. Για τον πιστό η θρησκεία του είναι η μόνη αληθινή (άσχετα με το αν κάποια από τις υπάρχουσες θρησκείες είναι όντως η αληθινή ή όχι)  και επομένως ακόμα και η ύπαρξη άλλων θρησκειών είναι  μια υποσυνείδητη προσβολή σε αυτά που ο ίδιος πιστεύει. Επομένως είναι δύσκολο πχ να αδιαφορήσει ένας πιστός μιας θρησκείας  αν  κοντά στο δικό του χώρο λατρείας υπάρχει και ο χώρος λατρείας μιας άλλης θρησκείας.Πιο απλά η θρησκεία δεν είναι μπάλα παγωτού  για να μπορούμε να πούμε "έλα βάλε μια από όλες". Δεν πρέπει μάλιστα να παραμελούμε το γεγονός ότι πολλές θρησκείες  εκφράζουν και ρατσισμό απέναντι στις υπόλοιπες (και ειλικρινά εύχομαι να μην είναι κάποια από αυτές η αληθινή) . Πρέπει επίσης να λαμβάνουμε υπόψιν και το γεγόνος των αντιπαλοτήτων που υπήρχαν μεταξύ διαφόρων θρησκειών και των εκπροσώπων τους/πιστών τους (πχ μεταξύ χριστιανών-μουσουλμάνων, μουσουλμάνων-ινδουϊστών κλπ ) κατά την ιστορική τους πορεία. Σκεπτόμενος αυτές τις παραμέτρους ένας λογικός άνθρωπος θα αντιλαμβάνονταν ότι σε ένα κράτος με συγκεκριμένη επίσημη θρησκεία που εκφράζει την πλειοψηφία θα πρέπει να υπάρχει δίκαιη  αλλά όχι ισότιμη μεταχείριση των θρησκειών  καθώς δεν υπάρχει μεγαλύτερη αδικία από το να συμπεριφέρεσαι το ίδιο σε πράγματα που εκφράζουν διαφορετικούς ανθρώπους και ειδικότερα πράγματα που είναι διαφορετικά τόσο ποιοτικά όσο και ποσοτικά. Τέλος όσον αφορά την αντιμετώπιση της κυρίαρχης θρησκείας από το κράτος θα πρέπει να λάβουμε υπόψιν μας την σοβαρότητα που έχει η θρησκεία για τον άνθρωπο. Το να αποδέχεται πχ το κράτος αβίαστα  κάθε είδους θρησκεία και τους τρόπους λατρείας της  (γιατί ο οποιοσδήποτε τρελός ή απατεώνας μπορεί να ισχυριστεί ότι έχει ιδρύσει μια θρησκεία) δίνει  στην θρησκεία  ένα "φτηνό" χαρακτήρα,την ευτελίζει σαν ιδέα.Φανταστείτε ένα δρόμο με χριστιανικούς ναούς, μουσουλμανικά τεμένη, ιαπωνικούς ναούς, παγανιστικούς βωμούς κ.α. Δίνεται η εντύπωση ότι η θρησκεία είναι το εμπόρευμα μαγαζιού!Αυτό άλλωστε συμβαίνει ήδη στις ΗΠΑ όπου η υπέρμετρη θρησκευτική ελευθερία έχει ανάγει τη θρησκεία σε εμπόριο με τους τηλε-ευαγγελιστές,τις αιρέσεις που πιστεύουν στους εξωγηϊνους και τους  JEDI http://www.enallaxnews.gr/news/14-2/Paraksena/37339/deite-Tis-pio-perierges-thriskeies-pou-uparxoun/  !!!! Έτσι για παράδειγμα για να αναγνωρίσει μια θρησκεία ένα κράτος θα μπορούσε να έχει σαν κριτήριο την αντοχή του ρεύματος αυτού σε ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα ή/και άλλα κριτήρια. Όχι όμως στο όνομα της ελευθερίας να παρουσιάζουμε την άποψη του καθενός σαν θρησκεία.

            Στην Ελλάδα η κυρίαρχη θρησκεία είναι ο χριστιανισμός.Οι χριστιανοί ορθόδοξοι  αποτελούν την συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού (http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%98%CF%81%CE%B7%CF%83%CE%BA%CE%B5%CE%AF%CE%B1_%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD_%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1), άλλωστε η σημαία του κράτους και το εθνόσημο απεικονίζουν τον σταυρό ενώ και η κοινή ιστορική πορεία Χριστιανισμού - Ελληνισμού τα τελευταία 1500-2000 χρόνια είναι αδιαμφισβήτητη ακόμα και για έναν μέτριο γνώστη της ιστορίας. Σήμερα με την οικονομική κρίση τίθεται ολοένα και πιο πολύ το θέμα της φορολογίας της εκκλησίας και το αναφέρω εδώ ως ένα σημαντικό αντικείμενο μελέτης  της σχέσης κράτους-θρησκείας.΄

     Για το θέμα υπάρχουν 2 σκοπιές. Η μια είναι η σκοπιά του ανθρώπου που δεν πιστεύει. Αυτός εύλογα αναρωτιέται "γιατί να δίνω τα λεφτά μου στο κράτος ώστε να πληρώνονται οι μισθοί ανθρώπων που δεν με εκφράζουν και που λένε ότι τους κατέβει για θεούς και αηδίες" Το θέμα για αυτόν είναι ξεκάθαρο : το κράτος πρέπει να διαχωριστεί από την εκκλησία. Βέβαια οι άπιστοι άνθρωποι, ειδικότερα στην Ελλάδα είναι μια μικρή μειοψηφία όπως προαναφέραμε. Από την άλλη σκοπιά ο θρησκευόμενος άνθρωπος πιστεύει ότι το να φορολογήσεις την εκκλησία είναι ασέβεια στο Θεό.

        Και οι 2 αυτοί τρόποι σκέψης είναι λάθος. Όταν μετέχεις σε ένα κράτος φόρους πρέπει να πληρώνεις  ακόμα και για πράγματα που δε σε αφορούν άμεσα. Ένα άτεκνο ζευγάρι πρέπει να πληρώνει φόρους για την παιδεία αν και δεν έχει παιδιά και οι ίδιοι σαν άνθρωποι έχουνε εκπαιδευτεί όσο ήθελαν. Όταν είμαστε σε ένα κράτος δεν πρέπει να σκεφτόμαστε προσωπικά αλλά με βάση το κοινωνικό συμφέρον. Βέβαια και το να μην φορολογείται η εκκλησία για επιχειρηματικές δραστηριότητες δε σημαίνει σε καμιά περίπτωση ότι έτσι σεβόμαστε το Θεό.

        Προσωπικά πιστεύω ότι πρέπει να υπάρξει μια "χαλάρωση" του δεσμού εκκλησίας-κράτους στην Ελλάδα αλλά όχι ένας πλήρης διαχωρισμός. Σίγουρα το να πληρώνει το κράτος τους μισθούς των κληρικών είναι προκλητικό ειδικά στις δύσκολες εποχές που διανύουμε και δεδομένου ότι η θρησκεία μας διδάσκει τον απλό και τον λιτό τρόπο ζωής. Επίσης το να είσαι ιερέας δεν είναι  κάτι που θα πρέπει να το κάνεις για επάγγελμα ώστε να παίρνεις μισθό και μάλιστα από το κράτος .Κάποιος πρέπει να γίνεται ιερέας για λόγους πίστης και από εκεί και πέρα αν θέλει μπορεί να ακολουθήσει και ένα επάγγελμα "λαϊκό". (Υπάρχουν πχ ιερείς που είναι καθηγητές πανεπιστημίου!) Η εκκλησία αναμφισβήτητα έχει αρκετά έσοδα από δωρεές πιστών είτε πρόκειται για ένα απλό κερί είτε  για την ανέγερση ενός ναού. Επιπλέον αναπτύσσει και επιχειρηματικές δραστηριότητες αλλά και διαθέτει μια ακίνητη περιουσία. Όλα αυτά πιστεύω της αρκούν ώστε να συντηρεί τον κλήρο της σε περίπτωση που οι άνθρωποι που τον εκπροσωπούν θέλουν να συνεχίσουν να είναι ανεπάγγελτοι. Οι κληρικοί λοιπόν δεν πρέπει να πληρώνονται από το κράτος.Για την φορολόγηση της εκκλησίας πιστεύω ότι το να κόβεις αποδείξεις για κεριά ή για γάμους μέσα στον ναό είναι ασέβεια και εμπορευματοποίηση της θρησκείας. Δεν πρέπει άλλωστε να ξεχνάμε  ότι θεωρητικά  ο πιστός δεν είναι αναγκασμένος να πληρώσει κάτι είτε για κερί είτε για οποιαδήποτε θρησκευτική τελετή άσχετα αν το κάνει για λόγους φιλότιμου και πίστης ( ακόμα και στην περίπτωση που δυσανασχετεί επειδή ο Χ πονηρός παπάς τον χρέωσε ακριβά!)  Δεδομένου και του σημαντικού φιλανθρωπικού έργου της εκκλησίας που ενισχύει αυτό που ονομάζουμε "κοινωνικό κράτος" πιστεύω ότι η ακίνητη περιουσία της εκκλησίας δεν πρέπει να φορολογείται εφόσον δεν χρησιμοποιείται για επιχειρηματικές δραστηριότητες (π.χ. αν ενοικιάζεται σε έναν ιδιώτη) Εκεί που πρέπει να παρεμβαίνει το κράτος είναι στον να αποτιμήσει την όλη περιουσία της εκκλησίας αλλά και στο να ελέγχει τα χρήματα που ξοδεύονται για το φιλανθρωπικό έργο της εκκλησίας ώστε να υπάρχει μια αντίληψη της  κατάστασης και η απαραίτητη διαφάνεια. Επίσης το κράτος θα πρέπει να φορολογεί  τις δωρεές από ένα συγκεκριμένο ποσό και πάνω ιδιωτών στην εκκλησία. Και αυτό γιατί προκειμένου να πάρουν φοροαπαλλαγή  οι ιδιώτες αυτοί δηλώνουν ότι δωρίσανε μεγαλύτερα ποσά από τα πραγματικά ώστε τελικά να κερδίσουν χρήματα μέσω της φοροαπαλλαγής. Εκεί βέβαια είναι απαραίτητη η παρέμβαση και ο έλεγχος του κράτους ώστε να αποφεύγονται  παρανομίες που γίνονται με την συγκατάθεση ή μη  των εκπροσώπων της εκκλησίας. 

    Με λίγα λόγια όσον αφορά την οικονομική σχέση εκκλησίας-κράτους, η εκκλησία πρέπει να  ελέγχεται και να φορολογείται  στις συναλλαγές της με ιδιώτες, τις επιχειρηματικές της δραστηριότητες αλλά και να υπάρχει και τακτικός κρατικός έλεγχος των οικονομικών της. Από εκεί και πέρα  πρέπει να αναγνωρίζεται  ο θεσμικός ρόλος της και η κοινωνική της προσφορά και να μην φορολογείται για ακίνητη περιουσία που έτσι κι αλλιώς παραμένει οικονομικά αναξιοποίητη.Επίσης  οι κληρικοί θα πρέπει να μην πληρώνονται από το κράτος αλλά από την εκκλησία και ακόμα καλύτερα να φροντίζουν να βιοπορίζουν οι ίδιοι τους εαυτούς τους  ώστε να μην  γίνονται εύλογα συνειρμοί ότι διάλεξαν να είναι κληρικοί για να κερδίζουν εύκολα χρήματα. Πέρα από την οικονομική σχέση κράτους εκκλησίας όμως η ουσιαστική τους σχέση δεν πρέπει να αλλάξει. Το μάθημα των θρησκευτικών, ο εκκλησιασμός, οι εικόνες στα σχολεία  δεν πρέπει να καταργηθούν γιατί σκοπός της εκπαίδευσης είναι να διαμορφώνει εθνική και θρησκευτική συνείδηση όπως άλλωστε προβλέπεται και από το σύνταγμα  καθώς αυτά έχουν αποτέλεσμα την μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή, Κανείς δεν λέει να επιβάλλεται ο χριστιανισμός σε έναν Έλληνα, σίγουρα όμως αυτός θα πρέπει να γνωρίζει σε πρώτο ρόλο την επίσημη θρησκεία του κράτους του  και να έχει παρακολουθήσει τον τρόπο λατρείας της ώστε να κρίνει αν θέλει να την ασπαστεί ή όχι. Είναι διαφορετικό το να μην επιβάλλουμε κάτι από το να το αγνοούμε παντελώς! Τα ίδια φυσικά πρέπει να ισχύουν όσον αφορά την σχέση κάθε κράτους με την επικρατούσα θρησκεία του.