Eθελοντικά γελασμένοι

Όταν αντιμετωπίζουμε ένα πρόβλημα δεν υπάρχουν και πολλές επιλογές στον τρόπο δράσης: Είτε θα αγωνιστούμε να το λύσουμε είτε θα το υπομείνουμε. Αρκετοί άνθρωποι λειτουργούν έτσι.

    Συχνά όμως συναντούμε και άτομα που σε πρώτο στάδιο δηλώνουν ότι αναγνωρίζουν πως μια κατάσταση είναι λάθος, πως όντως υπάρχει ένα πρόβλημα. Αν για παράδειγμα ρωτήσουμε τον οποιοδήποτε σήμερα σχετικά με την κατάσταση της καθημερινής ζωής στην Ελλάδα της κρίσης  δύσκολα θα βρούμε κάποιον που να μην κάνει παράπονα για τα όσα συμβαίνουν. Στη συνέχεια όμως, κι  ενώ δείχνουν ότι έχουν συναίσθηση της  κατάστασης, την οποία μάλιστα μπορούν να αναλύσουν και λεπτομερώς, αρνούνται την προσπάθεια ανάληψης  πρωτοβουλίας για την εύρεση λύσης. Χαρακτηρίζουν μάλιστα τις όποιες  πιθανές λύσεις ή προτάσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος τους   "επικίνδυνες" "ανεφάρμοστες πρακτικά" και γενικά είναι έτοιμοι να απορρίψουν τον οποιονδήποτε τρόπο δράσης σκεπτόμενοι πάντοτε μάλιστα ένα επιχείρημα για να απαξιώσουν την λύση που τους προτείνεται .Βέβαια αφού το ξεκαθαρίσουν αυτό τη συνέχεια συνεχίζουν να λένε ότι αναγνωρίζουν το πρόβλημα  (είτε είναι δικό τους είτε ακόμα και για άλλον)  και ένα σωρό άλλα λόγια ώστε να σιγουρευτεί όποιος τους ακούει πώς έχουν συναίσθηση του προβλήματος μιας κατάστασης  προσωπικής, συναισθηματικής, πολιτικής κλπ αλλά σίγουρα δεν είναι διατεθειμένοι να την αλλάξουν  αλλά ταυτόχρονα διαμαρτύρονται πως δεν μπορούν και να την υπομείνουν.

    Είναι προφανής  η αντίθεση λόγων και έργων στους ανθρώπους αυτούς, αλλά και πάλι αναρωτιέται κανείς γιατί συμπεριφέρονται έτσι. Μια ερμηνεία είναι ότι οι άνθρωποι αυτοί φοβούνται να αντιδράσουν  και να έρθουν σε σύγκρουση για το οτιδήποτε ακόμα και για πράγματα που τους ενοχλούν. Σίγουρα θα μπορούσε να το υποστηρίξει κανείς αυτό όμως τις περισσότερες φορές ο  τρόπος που εκφράζονται για ένα  πρόβλημα δεν μαρτυρά δειλία. Χρησιμοποιούν δυνατές εκφράσεις και  αναλύουν το θέμα διεξοδικά. Ένας άνθρωπος που φοβάται θα προσπαθούσε να μην αντιμετωπίσει ένα πρόβλημα ή ακόμα και δεν θα μιλούσε καν για αυτό. Στην περίπτωση των ανθρώπων που μελετάμε αυτά δεν συμβαίνουν. Μια άλλη πιθανή ερμηνεία είναι ότι οι άνθρωποι αυτοί έχουν φτάσει σε απελπισία , σε αδιέξοδο σε ότι αφορά το πρόβλημα που τους απασχολεί και εύλογα το αναγνωρίζουν αλλά δεν μπορούν να αντιδράσουν.Όμως  η τάση των ανθρώπων αυτών να απορρίπτουν άμεσα την οποιαδήποτε πρόταση λύσης που θα τους γίνει χωρίς καν να την δοκιμάσουν δεν συνηγορεί στο ότι δεν αντιδρούν επειδή είναι απελπισμένοι. Ένας απελπισμένος δεν έχει τίποτα να χάσει επομένως είναι πρόθυμος να δοκιμάσει μια λύση  όσο περίεργη  απίθανη ή πρωτόγνωρη του φανεί.Και μάλιστα ένας απελπισμένος άνθρωπος θα αναγνωρίσει ότι τα όποια προβλήματα μπορεί να παρουσιάσει ένας συγκεκριμένος τρόπος δράσης (γιατί σπάνια υπάρχουν εύκολες και ανέξοδες λύσεις σε οποιουδήποτε είδους πρόβλημα) είναι σαφώς προτιμότερα από την απέλπιδα κατάσταση στην οποία βρίσκεται.

     Ουσιαστικά οι άνθρωποι αυτοί συμπεριφέρονται έτσι διότι προσπαθούν να ξεγελάσουν τους γύρω  τους. Δεν θέλουν να φανούν τρελοί που δεν αναγνωρίζουν ένα πρόβλημα που οι άλλοι αντιλαμβάνονται αλλά από την άλλη δεν θέλουν να βάλουν και το χέρι στους στην φωτιά ώστε να λυθεί  το πρόβλημα αυτό.Θέλουν όμως να έχουν και ήσυχη την όποια συνείδηση έχουν: γιατί να συγκρουστούν; Περιμένουν από κάποιον άλλον να μπει μπροστά και αυτοί να μην ακολουθήσουν αλλά να δρέψουν όμως τους καρπούς της επιτυχίας του αγώνα που θα κάνει αυτός ο άλλος για το δικό τους πρόβλημα. Και στην περίπτωση βέβαια που η λύση που θα τους προταθεί και θα γίνει προσπάθεια από άλλους να εφαρμοστεί για λογαριασμό τους, αποτύχει τότε οι ίδιοι πάλι θα είναι εντάξει αφού δεν θα αντιμετωπίσουν την αποτυχία αλλά θα φανούν σαν οι λογικοί και οι υπεύθυνοι  που δεν έδρασαν υπερβολικά  και που θα δηλώνουν ότι  " είχαν προβλέψει την αποτυχία".

     Πρόκειται λοιπόν για άτομα που κοιτάνε μόνο τον εαυτό τους (ειδικά μάλιστα στην περίπτωση που το πρόβλημα που καλούνται να αντιμετωπίσουν αφορά και άλλα άτομα) τα οποία επιθυμούν να βγουν εντάξει από οποιαδήποτε κατάσταση ανεξαρτήτως του τιμήματος για τους υπόλοιπους. Στην προσπάθεια τους αυτή χωρίζονται σε 2 υπο-κατηγορίες: Σε αυτούς που απλά δεν έχουν διάθεση δράσης και ξεγελούν τον εαυτό τους πείθοντας τον πως δεν έχει τρόπο δράσης έτσι ώστε να εξαλείψουν και όποιους ηθικούς ενδοιασμούς έχουν για την απραξία/δειλία τους. Και σε αυτούς που είναι ακόμα χειρότερα διπρόσωποι καθώς προσπαθούν να έχουν την υποστήριξη τόσο των δημιουργών των προβλημάτων αλλά και αυτών που τα υφίστανται. Επιπλέον το χειρότερο είναι πως με τη στάση τους αυτή -την άρνηση ουσιαστικής δράσης- σε συνδυασμό με την σε βάθος γνώση του προβλήματος   προβάλλουν σαν πρότυπο το ότι η απραξία και η άρνηση  λήψης ευθυνών και πρωτοβουλιών είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπίζουμε τα προβλήματα. Και αυτό απλά συμβαίνει γιατί κάποιος που είναι λιγότερο ενημερωμένος για ένα πρόβλημα  εύκολα μπορεί να πει "κοίτα ο τάδε που τα ξέρει καλύτερα τα πράγματα δεν αντιδρά οπότε έτσι είναι το σωστό" ή ακόμα χειρότερα κάποιος να πει "ο τάδε έχει πιο σοβαρό πρόβλημα από αυτό που αντιμετωπίζω εγώ και δεν αντιδρά άρα δεν χρειάζεται να αντιδράσω και εγώ στο δικό μου πρόβλημα".

    Η λογική της επιβίωσης πάση θυσία είναι ίσως κατάλληλη για τις κατσαρίδες αλλά όχι για τους ανθρώπους. Ας μην γελιόμαστε! (και μάλιστα εθελοντικά!)

Δημοκρατικά εκλεγμένα

   Στη δημοκρατία ο ρόλος των πολιτικών κομμάτων είναι να εκφράζουν την λαϊκή βούληση και να εξυπηρετούν το κοινωνικό συμφέρον. Κάθε πολιτική παράταξη ουσιαστικά αποτελεί την προσπάθεια μιας μερίδας του εκλογικού σώματος-της κοινωνίας να εκφραστεί και να προτείνει τις δικές του λύσεις στα προβλήματα που αντιμετωπίζει το κράτος. Όλα αυτά όμως πρέπει να γίνονται υπό ορισμένα δημοκρατικά πλαίσια . Π.χ.  οι θέσεις ενός κόμματος δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζουν άδικα συγκεκριμένες ομάδες ατόμων  ή να δικαιολογούν και να στηρίζουν εγκληματικές ενέργειες.
    Κάθε  πολιτικό κόμμα που δεν σέβεται το δημοκρατικό πλαίσιο μέσα στο οποίο είναι υποχρεωμένο να λειτουργεί,  αυτόματα χάνει την όποια "επίσημη" επικύρωση/δημοκρατική εγκυρότητα  του δίνουν οι ψήφοι  των ψηφοφόρων του. Αυτό συμβαίνει διότι είναι οξύμωρο και αντιφατικό να θέλεις να έχεις την επικύρωση ενός συστήματος  τη στιγμή που και ο ίδιος το αμφισβητείς. Επιπλέον επειδή ακριβώς ένα κόμμα εκφράζει τους ψηφοφόρους του  είναι γεγονός πως κόμματα που εκφράζουν  άτομα που δεν θέλουν να ζουν σύμφωνα με τις αρχές της δημοκρατίας  (και προσέξτε λέμε τις αρχές της δημοκρατίας δηλαδή την έννοια της και  όχι τον τρόπο εφαρμογής της ) σίγουρα δεν θα είχαν κανέναν ενδοιασμό να  παραβιάσουν /υποσκάψουν τις δημοκρατικές διαδικασίες. Έτσι  αυτά τα άτομα μπορεί να απείλησαν να δωροδόκησαν ή  και να βιαιοπράγησαν προκειμένου να συγκεντρώσουν ψήφους. Με αυτές τις συνθήκες είναι προφανές πως χάνεται κάθε έννοια δημοκρατίας και λαϊκής νομιμοποίησης του κόμματος
   Το παραπάνω ισχύει όσοι και να είναι οι ψηφοφόροι ενός κόμματος.Η παρανομία όπως και η αντιδημοκρατική συμπεριφορά δεν αναιρούνται  επειδή τις διαπράττουν πολλοί και όχι λίγοι. Σε κάθε κοινωνία μπορεί αν βρει κανείς υποστηριχτές ακόμα και για τα ειδεχθέστερα εγκλήματα. (κόμμα παιδεραστών στην Ολλανδία) η ανηθικότητα  και οι πράξεις που βλάπτουν τους συνανθρώπους μας δεν γίνεται να αποτελούν αντικείμενο προς πολιτική συζήτηση αλλά μόνο προς ηθική-φιλοσοφική και νομική. Φανταστείτε για παράδειγμα ένα κόμμα διαρρηκτών  που θα επιθυμούσε σίγουρα  να είναι νόμιμη η πράξη της διάρρηξης: Σίγουρα ένας διαρρήκτης μπορεί να το ψήφιζε και σίγουρα οι διαρρήκτες αποτελούν και αυτοί ένα πληθυσμιακό ποσοστό της κοινωνίας.Θα μπορούσε ένα τέτοιο κόμμα να γίνει σεβαστό; Κατ'αρχάς  πέρα από το ότι σαν ιδεολογία το κόμμα αυτό για πολλούς ανθρώπους παραβιάζει τον χρυσό  ηθικό κανόνα "φέρσου  στους άλλους όπως θέλεις να σου φέρονται" υπάρχουν και πιο πρακτικά ζητήματα που θα το καθιστούσαν μη σεβαστό. Π.χ. ποιος θα μπορούσε να εγγυηθεί ότι μέρος των εσόδων ενός τέτοιου κόμματος δεν προέρχεται από κλοπιμαία (των οπαδών του ή των πολιτευτών του); κανένας γιατί  είναι αυτονόητο πως ένα μέρος της περιουσίας ενός διαρρήκτη προέρχεται από διαρρήξεις.Αλλά και γενικότερα ένα κόμμα που δεν σέβεται νόμους υπό το σκεπτικό ότι δεν πιστεύει σε αυτούς ή θα τους αλλάξει όταν γίνει κυβέρνηση, ουσιαστικά παρουσιάζει απολυταρχική συμπεριφορά και ξεφεύγει από το δημοκρατικό πλαίσιο που ορίζει ρητά ότι "κανένας δεν είναι υπεράνω των νόμων"

    Η δημοκρατία δεν είναι η  επίτευξη της πλειοψηφίας στις εκλογές με οποιονδήποτε τρόπο αλλά ούτε και η επικύρωση οποιασδήποτε ιδέας  με μόνο κριτήριο την ψήφο της πλειοψηφίας. Η δημοκρατία είναι ένα ευρύτερο πλαίσιο  που δεν εξαντλείται μόνο στην διαδικασία των εκλογών αλλά και στην γενικότερη ζωή  των πολιτών αλλά και στις  συνθήκες υπό τις οποίες οι πολίτες λαμβάνουν τις αποφάσεις τους -μην ξεχνάμε πως πολλοί δικτάτορες έχουν κερδίζει "εκλογές" με ποσοστά άνω του 90%-Καθένας που προσπαθεί να κρυφτεί πίσω από τις ψήφους που συγκέντρωσε  για να δικαιολογήσει παράνομες ενέργειες και αντιδημοκρατικές συμπεριφορές  διαστρέφει τις δημοκρατικές διαδικασίες και συνεισφέρει στη διαφθορά του πολιτεύματος καθιστώντας έτσι τον εαυτό του αλλά και τους οπαδούς του εχθρούς  της δημοκρατίας. 

Γινόμαστε ίδιοι;

      

     Όταν υπάρχει μια αντιπαράθεση είναι φυσικό η κάθε πλευρά να βάλλει εναντίον της άλλης με τα δικά της όπλα-πρακτικές.Κάποιος μπορεί να αντιδράσει βίαια, άλλος να αντιδράσει πονηρά άλλος να αγνοήσει την επίθεση που του γίνεται κλπ. Όλες αυτές οι  συμπεριφορές κρίνονται όμως είτε ως θετικές είτε ως αρνητικές. Συνήθως οι επιθετικές συμπεριφορές κρίνονται αρνητικά,  για παράδειγμα η βία είτε λεκτική είτε σωματική δεν θεωρείται -και δικαιολογημένα-   πρέπων  τρόπος για την επίλυση διαφορών. 

   Συχνά όμως όλες αυτές οι συμπεριφορές που ανταποκρίνονται στα κατώτερα ένστικτα του ανθρώπου  αποτελούν την εύκολη λύση ,είναι το πρώτο πράγμα που θα περάσει από το μυαλό κάποιων ως μέσο για να πλήξουν τον αντίπαλο τους. Όταν για παράδειγμα υπάρχει μια διαφωνία σε ένα θέμα συζήτησης είναι  σίγουρα πιο εύκολο να προσπαθήσεις να μειώσεις τον συνομιλητή σου με χαρακτηρισμούς παρά να προσπαθήσεις να αποδείξεις με επιχειρήματα ότι έχει δίκιο. Αυτό συμβαίνει απλά διότι οι χαρακτηρισμοί είναι πιο εύκολο να βρεθούν από τα επιχειρήματα κι επιπλέον με τους χαρακτηρισμούς δημιουργείται και η εντύπωση ότι "αφού ο τάδε είναι έτσι κι έτσι άρα έχει και άδικο". 

Βέβαια αν αυτός που βρίζουμε συμφωνήσει τελικά μαζί μας τότε οι χαρακτηρισμοί που του εκτοξεύουμε παύουν δια μαγείας να ισχύουν και τον συγχαίρουμε για την ώριμη σκέψη του! 

     Με το παράδειγμα που παραθέσαμε κατανοούμε εύκολα τον χαρακτήρα των ανθρώπων που προσφεύγουν σε παρόμοιες τακτικές  αντιπαράθεσης.Εξάλλου κάθε άνθρωπο τον χαρακτηρίζουν οι πράξεις και όχι οι σκέψεις του.Όμως συχνά  με βάση τον παραπάνω συλλογισμό τείνουμε να εξισώνουμε τον άνθρωπο που θα αντιδράσει με ανάλογο τρόπο σε μια άσχημη συμπεριφορά (πχ θα απαντήσει στη βία με βία) με αυτόν που εκδήλωσε πρώτος την συμπεριφορά αυτήν. Λέμε μάλιστα εκφράσεις όπως  "α έπεσες στο επίπεδο του" ,"αντιδρώντας έτσι γίνατε ίδιοι" κλπ.

         Σίγουρα το να αποφύγει κάποιος να απαντήσει με τον ίδιο τρόπο σε μια άσχημη επίθεση που θα δεχτεί  απαιτεί  πολλή αυτοσυγκράτηση  και είναι αξιέπαινο να το κατορθώσει κανείς. Όμως  και το να χρησιμοποιήσει τα όπλα του αντιπάλου του δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι και του ίδιου  επιπέδου (ηθικού-πνευματικού) άνθρωπος με αυτόν. Σίγουρα οι πράξεις είναι που χαρακτηρίζουν τον καθένα μας αλλά με μια παράμετρο: Οι πράξεις μας για να μας χαρακτηρίσουν πρέπει να είναι αυθόρμητες .Για παράδειγμα  όταν κάποιος χτυπάει κάποιον προκαλεί ουσιαστικά τα κατώτερα ένστικτα του άλλου να αντιδράσουν, όλοι διαθέτουμε  τέτοια ένστικτα μέσα μας. Αν χτυπήσει λοιπόν κι αυτός που δέχτηκε το χτύπημα  δε σημαίνει ότι είναι ίδιος χαρακτήρας  με αυτόν που  αβίαστα και απρόκλητα έκανε την αρχή.Ουσιαστικά έχουμε μια αντιπαράθεση σε ένα α επίπεδο, κάποιος χρησιμοποιεί πρακτικές και ρίχνει την ποιότητα της αντιπαράθεσης σε ένα επίπεδο β (που λόγω των πρακτικών που χρησιμοποίησε είναι πολύ πιο έντονο/σφοδρό από το α)  και έτσι εξαγριώνει τον άλλο και των ωθεί να απαντήσει ανάλογα και να έρθει κι αυτός στο επίπεδο β. Μπορεί να βρίσκονται και οι 2 στο ίδιο επίπεδο αλλά στην ουσία  αυτός που έκανε την αρχή  ήταν πάντα στο κατώτερο επίπεδο. Επιπλεόν αυτός που έπεσε στο επίπεδο του άλλου δεν σημαίνει ότι θα παραμείνει εκεί αφού χρησιμοποιεί τις κακές πρακτικές αντιπαράθεσης  μόνο σαν μέσο άμυνας  όταν γίνεται στόχος τους. Ουσιαστικά ο ένας δεν έχει  καν στο μυαλό του την προδιάθεση να χρησιμοποιήσει τέτοιες πρακτικές ενώ ο άλλος  το κάνει απρόκλητα ελλέιψει άλλων επιχειρημάτων. Αυτό σίγουρα δείχνει διαφορετικής ποιότητας ανθρώπους.

            Ο μόνος φόβος του να "γίνουμε ίδιοι " όταν απαντάμε σε τέτοιου είδους επιθέσεις με τον  ίδιο τρόπο είναι αν τελικά συνηθίσουμε αυτές τις πρακτικές και τις υιοθετήσουμε σε βαθμό που να καταλήξουμε να  γίνουμε εμείς που θα τις εκδηλώνουμε πρώτοι σε μια αντιπαράθεση. Σίγουρα το να αποφεύγουμε να τις χρησιμοποιήσουμε ακόμα και όταν προκαλούμαστε έντονα να το κάνουμε είναι ό,τι πιο θεμιτό και θα πρέπει πάντα να επιθυμούμε να συμβαίνει αυτό. Το να εξισώνουμε όμως ένα άτομο που θα τις χρησιμοποίησει με αυτόν που τις έχει ήδη χρησιμοποιήσει πρώτος εναντίον του, είναι σαν να εξισώνουμε αυτόν που δολοφονεί, με αυτόν που δολοφονεί σε αυτοάμυνα. 

          

       

Tώρα τι κάνουμε;

    Είναι μια έκφραση που την ακούμε συχνά. Ειδικά σε τηλεοπτικά πάνελ πολλές φορές κάποιος ομιλητής πάει να ανατρέξει  στο παρελθόν μιλώντας σχετικά με ένα πρόβλημα.  (Πχ τα αίτια της οικονομικής κρίσης. Αμέσως ο συνομιλητής του τον διακόπτει και του λέει "αφήστε τα αυτά, είναι γνωστά,  τώρα τι κάνουμε;" Αλλά και όταν κρίνουμε ένα άτομο συχνά τείνουμε να το κρίνουμε με βάση την πρόσφατη συμπεριφορά του  (δηλαδή τo τι κάνει τώρα)  και όχι παλαιότερα.

    Συχνά οι άνθρωποι τείνουν να απαξιώνουν το παρελθόν  θεωρώντας πως δεν είναι σωστό να ασχολείται κανείς με πράγματα  που έχουν περάσει και που φυσικά δεν μπορούν να αλλάξουν.Βέβαια με αυτή τη λογική  ούτε με το παρόν αξίζει να ασχολείται κανείς αφού το  παρόν είναι κι αυτό το παρελθόν του μέλλοντος!

      Είτε το θέλουμε είτε  όχι όλα τα πράγματα συνδέονται με το παρελθόν τους. Το παρελθόν  είναι η μόνη αξιόπιστη πηγή για να πάρουμε "δείγματα γραφής", πληροφορίες  και ότι άλλο είναι σημαντικό για να κρίνουμε πρόσωπα και γεγονότα. Η αξιοπιστία αυτή πηγάζει από το γεγονός ότι  οι ενέργειες του παρελθόντος έχουν ήδη λάβει χώρα όποτε δεν μπορούμε να είμαστε επιφυλακτικοί απέναντι τους ούτε να κάνουμε υποθέσεις του στυλ : "ο τάδε δεν θα συμπεριφέρονταν ποτέ έτσι" ή "αυτό δεν γίνεται να συμβεί" κτλ. (Πώς μπορεί να πει κάποιος κάτι τέτοιο όταν έχουν ήδη συμβεί παρόμοια πράγματα;!)

Το παρελθόν είναι η μόνη πηγή που παρέχει σίγουρες πληροφορίες, Έτσι μελετώντας τις ενέργειες και τα αποτελέσματα του παρελθόντος που μας είναι ήδη γνωστά κατέχουμε ένα πολύ αξιόλογο μέσο που σε συνδυασμό με ένα μέσο δείκτη ευφυίας μας επιτρέπει να κρίνουμε καταστάσεις, πρόσωπα,  κίνητρα και να ερμηνεύουμε συμπεριφορές.

    Επιπλέον αναμφισβήτητα όλες οι καταστάσεις και τα γεγονότα δεν συμβαίνουν ακαριαία αλλά διαμορφώνονται σιγά-σιγά.Αντίστοιχα και τα πρόσωπα έχουν κάποια ιστορική πορεία  δεν "φύτρωσαν " ξαφνικά ώστε να τα κρίνουμε μόνο με βάση το τι κάνουν σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Το παρελθόν διαμορφώνει άτομα και καταστάσεις και παρακολουθώντας όλη αυτή την πορεία μπορούμε να βγάλουμε πιο αξιόπιστα συμπεράσματα τόσο για τα άτομα όσο και για τις καταστάσεις.

     Επίσης το παρελθόν δεν είναι μια αποξενωμένη εξωτική διάσταση όπου συνέβαιναν περίεργα πράγματα τα οποία δεν έχουν καμία σχέση με το σήμερα. Η ιστορία επαναλαμβάνεται   γιατί οι ανθρώπινες  σχέσεις, οι συμπεριφορές, οι νοοτροπίες είναι συγκεκριμένες και πεπερασμένες όσα χρόνια και να περάσουν δεν πρόκειται να δημιουργηθούν νέες αλλά και ούτε να εξαφανιστούν οι ήδη υπάρχουσες . Το μόνο που αλλάζει με τα χρόνια σε κάποιο βαθμό είναι οι κοινωνικές-πολιτικές και πολιτισμικές συνθήκες. 

       Έτσι με βάση τα παραπάνω όταν προσπαθούμε να απαξιώσουμε το παρελθόν με εκφράσεις όπως το "TΩΡΑ τι κάνουμε;" ή το "περασμένα ξεχασμένα", ουσιαστικά προσπαθούμε να  θέσουμε εκτός συζήτησης ένα πολύτιμο μέσο που θα μας βοηθούσε να αναλύσουμε σημερινές καταστάσεις,  ανατρέχοντας σε παρόμοιες καταστάσεις του παρελθόντος  αλλά και στα γεγονότα που  διαμόρφωσαν σιγά-σιγά μια  τωρινή κατάσταση. Ένα παράδειγμα τέτοιας κατάστασης είναι η απαξίωση της ελληνικής ιστορίας. Πολλοί την συνδέουν με εθνικιστικές βλακείες,άλλοι προτείνουν να ξαναγράψουμε τα βιβλία της ιστορίας ώστε να είναι πιο "διεθνιστικά",  άλλοι λένε " αυτά ήταν παλιά, τώρα τι κάνουμε;΅κλπ στερώντας την έμπνευση που μπορεί να δώσουν στον κόσμο οι αγώνες και οι ένδοξες στιγμές του παρελθόντος. Το μόνο που κάνει αυτή η απαξίωση είναι ουσιαστικά να εντείνει την μιζέρια και την αδυναμία που αισθάνεται ο κάθε Έλληνας σήμερα  καθιστώντας τον έτσι πιο παθητικό  και αδύναμο να αντιδράσει και να διεκδικήσει τα δικαιώματα του.

      Την απάντηση λοιπόν στο "Tώρα τι κάνουμε;" δεν θα την βρούμε  εύκολα αν δεν ερευνήσουμε το πως έφτασαν  τα πράγματα στο τώρα αλλά και αν δεν απαντήσουμε στο ΅Τότε τι κάναμε;"

Ο καλός ο άνθρωπος!

    Πόσες φορές δεν έχουμε χρησιμοποιήσει την παραπάνω φράση!  Είμαστε όμως σίγουροι ότι την χρησιμοποιούμε εύστοχα; Πότε είναι κάποιος πραγματικά καλός;

    Το κύριο κριτήριο της καλοσύνης είναι ο αλτρουϊσμός - η ανιδιοτέλεια. Κάποιος δεν κάνει καλές πράξεις γιατί περιμένει να έχει κάποιο κέρδος από αυτές  αλλά επειδή έτσι το αισθάνεται. Ακόμα και όταν η εκτέλεση αυτών των πράξεων του είναι δύσκολη ή και δυσάρεστη ο καλός άνθρωπος τις εκτελεί  και στη συνέχεια αισθάνεται ευχαριστημένος από το αποτέλεσμα.Αυτή η ευχαρίστηση είναι και η μόνη ιδιοτέλεια που μπορεί να συσχετιστεί με μια αυθεντικά καλή πράξη! Συχνά στην προσωπική μας ζωή θεωρούμε ανθρώπους καλούς απλά επειδή  φέρονται σε εμάς καλά χωρίς όμως να εξετάσουμε τα βαθύτερα κίνητρα τους ή την γενικότερη συμπεριφορά τους.¨Ενα ενδιαφέρον παράδειγμα: Πολλοί λένε το γνωστό σύνθημα κατά του ρατσισμού "σήμερα ήρθαν για αυτούς, αύριο θα έρθουν για άλλους μεθαύριο θα έρθουν για εσένα" Στην ουσία αυτό το σύνθημα παρακινεί κάποιον να είναι κατά του ρατσισμού  όχι επειδή ο ρατσισμός είναι εντελώς λάθος σαν φιλοσοφία αλλά απλά επειδή  μπορεί να πέσει και ο ίδιος θύμα του! Εκδηλώνει μια εγωιστική /ιδιοτελή χροιά ενώ η γνήσια καλοσύνη θα εκφράζονταν με ένα σύνθημα που θα πρόβαλλε το γεγονός ότι σε καμία περίπτωση δεν πρέπει κάποιος να πέφτει θύμα ρατσισμού γιατί γενικότερα κανένας άνθρωπος δεν πρέπει να υποφέρει.

   Επιπλέον η καλοσύνη δεν μπορεί να είναι επιλεκτική. Ένας άνθρωπος πρέπει να θεωρείται καλός όταν φέρεται σε όλους τους ανθρώπους το ίδιο καλά. Σε καμιά περίπτωση όμως δε σημαίνει αυτό  ότι η καλοσύνη πρέπει να είναι τυφλή και άκριτη.Αντίθετα ο άνθρωπος πρέπει να πράττει το καλό με γνώση ότι το πράττει και όχι ασυνείδητα.Το κριτήριο αυτό είναι από τα πιο σημαντικά καθώς είναι δύσκολο να φανεί κατά πόσο κάποιος το πληρεί. Κάποιος που φέρεται καλά  επειδή δεν είναι σε θέση να φερθεί  άσχημα ή γενικά για κάποιον λόγο δεν έχει την επιλογή/δυνατότητα να φερθεί διαφορετικά , δεν χαρακτηρίζεται καλός, αλλά άβουλος, ανόητος, δειλός  και στην καλύτερη περίπτωση συμπαθής (καθώς και τον σκύλο μας που  όσες φορές κι αν τον χτυπήσουμε θα μας κάνει χαρές, τον συμπαθούμε!) Ο άνθρωπος λοιπόν πρέπει να γνωρίζει που φέρεται καλά, γιατί φέρεται καλά και να έχει την προδιάθεση να φερθεί έτσι σε κάθε άνθρωπο που συναντά  αλλά με σύνεση ώστε να μην πέσει ο ίδιος θύμα της καλοσύνης του αφενός, και αφετέρου να μην ευτελίζει την αξία της καλοσύνης  προσφέροντας την άκριτα σε άτομα που δείχνουν ότι δεν την αξίζουν. Για να το πούμε και απλά δεν θα πρέπει να νιώσουμε καλά επειδή βοηθάμε κάποιον να διοργανώσει μια ληστεία όσο ευγνώμων κι αν είναι αυτός για τη βοήθεια μας-ούτε είμαστε καλοί επειδή βοηθάμε έναν ληστή να κλέψει αλλά στη συνέχεια σκεπτόμενοι ίδια βοηθάμε και έναν αστυνομικό να τον συλλάβει!

    Επίσης μεγάλη σημασία έχουν οι πράξεις καλοσύνης. Η καλή συμπεριφορά ενός ατόμου  μπορεί να είναι πιο εύκολο να προβληθεί, τα καλά του λόγια πιο εύκολο να ειπωθούν- αλλά στην ουσία είναι και τελείως ανέξοδα. Όπως με όλα τα πράγματα έτσι και εδώ για να κρίνουμε αν κάποιος είναι πραγματικά καλός μαζί μας πρέπει να λαμβάνουμε υπόψιν μας το πως συμπεριφέρθηκε σε μια δύσκολη στιγμή , το τι έκανε  όταν ζητήσαμε την βοήθεια του.Μια καλή δράση/πράξη αξίζει πολύ περισσότερο και αποτελεί πιο έμπρακτη απόδειξη  της καλοσύνης κάποιου σε σχέση με μια ανέξοδη φιλική συμπεριφορά  η οποία μπορεί να εκδηλώνεται απλά και μόνο για κοινωνικούς λόγους ή άλλα συμφέροντα.Το καλό πρέπει να εκδηλώνεται αλλά και να το αφήνουμε να εκδηλωθεί όσο μπορούμε και με βάση τις πνευματικές αλλά και υλικές δυνατότητες που διαθέτουμε.

Για τα μάτια του κόσμου!

http://anthroposkalismata.blogspot.gr/2010/02/blog-post_21.html

      Συχνά στην προσωπική μας ζωή καλούμαστε να πάρουμε αποφάσεις  για το ποια πορεία θα ακολουθήσουμε , τι συμπεριφορά θα έχουμε πως θα δράσουμε γενικά. Μια άποψη λέει πως ο άνθρωπος πρέπει να κάνει ό,τι θεωρεί καλύτερο για τον εαυτό του. Αυτός άλλωστε γνωρίζει  καλύτερα από τον καθένα τις προσωπικές του ανάγκες και ιδιαιτερότητες  και αφού  το αποτέλεσμα της απόφασης αφορά αυτόν και μόνο  και μάλιστα καθορίζει τον τρόπο που ζει, είναι λογικό σύμφωνα με την παραπάνω άποψη, ο άνθρωπος να μην νοιάζεται για τη γνώμη του κόσμου για τις προσωπικές του αποφάσεις.Εξάλλου συχνά οι άνθρωποι  θα σου δώσουν αντικρουόμενες απόψεις και γνώμες για το ίδιο ζήτημα.

         Όμως η φράση " άνθρωπος πρέπει να κάνει ό,τι καλύτερο νομίζει για τον εαυτό του"  δέχεται πολλή ανάλυση. Για παράδειγμα ένας κλέφτης μπορεί να κλέβει  επειδή το θεωρεί πιο εύκολο και πιο επικερδές από το να δουλεύει.Έτσι στην περίπτωση αυτή μια αντικοινωνική συμπεριφορά, ένα έγκλημα, μπορεί να αποτελεί τον τρόπο ζωής κάποιου  απλά και μόνο επειδή αυτός το νομίζει ό,τι καλύτερο για αυτόν.Σίγουρα όμως ο υπόλοιπος κόσμος θα είχε διαφορετική άποψη για αυτό.(ακόμα και αν εκδήλωναν και κάποιοι από αυτούς την ίδια συμπεριφορά σίγουρα θα αποθάρρυναν κάποιον από το να γίνει κλέφτης από φόβο ανταγωνισμού ή και επειδή απλά δεν θα ήθελαν να είναι υποψήφια θύματα του!)

         Κάθε  πράξη μας  τρόπος συμπεριφοράς  κλπ που εμείς το θεωρούμε προσωπική επιλογή έχει έναν αντίκτυπο στους γύρω μας. Το να το αναγνωρίζουμε αυτό σημαίνει καταρχάς το ότι αποδεχόμαστε τις ευθύνες των πράξεων μας . Ζώντας μόνο για τον εαυτό μας αγνοώντας την κοινωνία που ζούμε  μετατρεπόμαστε σε εγωιστές  που νοιάζονται μόνο για τον εαυτό τους και καταλήγουν να κάνουν τις εύκολες επιλογές  για τη ζωή τους  προβάλλοντας το άλλοθι της μαγκιάς, της προσωπικής (εγωιστικής) επιλογής , του "ζωή μου είναι ότι θέλω κάνω".

        Σίγουρα δεν μπορεί κανείς να ζει αποκλειστικά σύμφωνα με τη γνώμη των άλλων αλλά  οφείλει η γνώμη αυτή  να αποτελεί ένα βασικό κριτήριο για τις επιλογές του. Βέβαια δε σημαίνει αυτό το ότι του οποιουδήποτε η γνώμη θα πρέπει να καθορίζει τη συμπεριφορά μας. Κάθε άνθρωπος πρέπει να έχει έναν κύκλο ατόμων που εμπιστεύεται , εκτιμά  και σέβεται και μάλιστα τα συναισθήματα αυτά να είναι αμοιβαία. Αυτοί αποτελούν και τον "κόσμο" που θα του δώσει την πιο κατάλληλη συμβουλή για τις επιλογές του, την οποία και πάλι δε θα ακολουθήσει τυφλά αλλά θα πρέπει να λαμβάνει σοβαρά υπόψιν του.

       Ένας άνθρωπος  που δεν έχει καταφέρει να έχει κάποια ή έστω ένα άτομο με τα οποία υπάρχει μια τέτοιου είδους σχέση  είναι τελείως αντικοινωνικός και η συμπεριφορά του και οι αποφάσεις του θα τον οδηγήσουν σε ακόμα μεγαλύτερα προβλήματα πέρα από αυτό της αποξένωσης του. Δρώντας μόνο για τον εαυτό του κάποιος είναι  απλά ένας εγωιστής που δεν μπορεί να ζει με ανθρώπους.

       Το βασικό είναι να εντοπίσει κανείς  τους ανθρώπους αυτούς  που θα αναπτύξουν μαζί του αυτή τη σχέση ώστε να μπορεί να τους λάβει υπόψιν του στα σοβαρά κάθε φορά που θα χρειαστεί να κάνει τις επιλογές του. Τότε και μόνον τότε η γνώμη του "κόσμου " έχει  ουσιαστικό νόημα. 

Για ένα παιχνίδι...

http://www.theinsider.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=22113%3Apagkalos-gia-k-arbaniti-einai-dimosiografos-xoris-talento-me-tiletheasi-17&catid=104%3Amedia-stories&Itemid=159

http://www.ikypros.com/easyconsole.cfm/id/58281

http://www.protothema.gr/greece/article/?aid=233027

       Tις προάλλες ήμουν καλεσμένος σε ένα παιδικό πάρτι, όντας συγγενής του εορτάζοντα. Παιδιά 5-8 χρονών παίζανε παιχνίδια υπό την διακριτική παρακολούθηση των γονιών τους. Την ώρα που τα παρακολουθούσα  συγκεκριμένα, παίζανε μουσικές καρέκλες-το γνωστό παιδικό παιχνίδι. Τα παιδιά όσο έπαιζε η μουσική γυρνούσαν γύρω από καρέκλες και έπρεπε να κάτσουν αμέσως σε μία γιατί οι καρέκλες ήταν λιγότερες κατά μία από τα παιδιά και όποιος δεν προλάβαινε να καθίσει έχανε και έβγαινε από το παιχνίδι.

       Ξαφνικά όταν η μουσική σταμάτησε παρατηρώ ένα μεγαλύτερο παιδί να κάθεται στην κυριολεξία πάνω (!)  σε ένα μικρότερο που είχε ήδη προλάβει την καρέκλα .Μάλιστα το στρίμωξε έτσι ώστε να φαίνεται ότι καθόταν πλαι πλαι. Όταν η νηπιαγωγός που επέβλεπε το παιχνίδι ρώτησε τα 2 παιδιά ποιος κάθισε πρώτος ώστε να αποβάλλει τον δεύτερο , σύμφωνα με τους κανόνες του παιχνιδιού, το μεγαλύτερο παιδί με ιδιαίτερη άνεση είπε πως είχε κάτσει πρώτο. Αμέσως είπα τι είχε γίνει ώστε να μη φύγει από το παιχνίδι το παιδί που είχε παίξει σωστά.  Τότε το παιδί που είχε προσπαθήσει να κλέψει άρχισε να κλαίει συνεχίζοντας να υποστηρίζει πως είχε κάτσει πρώτος προκαλώντας το γέλιο σε όσους είχαν παρακολουθήσει την σκηνή.

       Μέσα από τα γέλια άκουσα όμως κι από έναν τύπο να λέει "εσύ τι κάνεις τον ρουφιάνο; " (δεν μου απευθύνθηκε άμεσα αλλά το είπε με τη λογική ότι θα μπορούσε να μου το  έχει πει το παιδί) Φυσικά γύρισα και του είπα "καλύτερα ρουφιάνος παρά λαμόγιο" και η "συζήτηση" έληξε εκεί.

         Σίγουρα ήταν ένα παιχνίδι, αλλά το όλο περιστατικό φανερώνει την κακή νοοτροπία που διακατέχει πολλούς από εμάς. Κάποιοι σήμερα νιώθουν ότι μπορούν να παρανομούν, να κάνουν το δικό τους, χωρίς να έχουν κανέναν έλεγχο.  Το χειρότερο είναι μάλιστα ότι δε διστάζουν να ονομάσουν "ρουφιάνο" και να στιγματίσουν αυτόν που θα κάνει επίπληξη ή να πουν το πιο εύκολο "εσύ να κοιτάς τη δουλειά σου".Έτσι ο καθένας αφήνεται να κλέβει , να χτίζει αυθαίρετα, να φοροδιαφεύγει και πολλά άλλα. Αν επέμβει ένας άλλος πολίτης και καταγγείλει κάτι, τότε  δυστυχώς πολλοί είναι αυτοί που θα θεωρήσουν ότι κακώς ανακατεύτηκε-ειδικότερα μάλιστα σε περιπτώσεις που καταγγείλουμε μια αδικία που δε θίγει εμάς άμεσα αλλά κάποιον άλλον. Αυτή η νοοτροπία είναι που έχει οδηγήσει στον ωχαδερφισμό της σημερινής εποχής.Οι άνθρωποι που προσπαθούν να αλλάξουν όλη αυτή την νοοτροπία παραμερίζονται και χαρακτηρίζονται "ρουφιάνοι" λες και πρόδωσαν κανάν αγωνιστή της αντίστασης στους Ναζί! 

      Εκτός από το "ρουφιάνοι" βέβαια  υπάρχουν  και άλλοι τρόποι και δικαιολογίες να βρεις για να κατηγορήσεις κάποιον που προσπαθεί να κάνει κάτι σωστό. Τον Βαξεβάνη (άσχετα με το ότι δεν τον συμπαθώ και πιστεύω πως έκανε ό,τι έκανε για λόγους προσωπικής προβολής) και τον Αρβανίτη τους κατηγόρησαν για αντιδεοντολογικούς  κ.α. αλλά βέβαια, το "δια ταύτα" ,τα ονόματα της λίστας και το τι συμβαίνει με αυτά  ή αντίστοιχα μια δήλωση του υπουργού για την κακοποίηση των συλληφθέντων δεν ήρθε ποτέ στην επιφάνεια. Ειδικά για την δεύτερη περίπτωση δεν θα μαθαίναμε καν για το περιστατικό αν δεν είχε κοπεί η εκπομπή του δημοσιογράφου.Το κακό με αυτές τις πρακτικές είναι ότι βλέποντας την τύχη αυτών που αγωνίζονται για την αλήθεια , άνθρωποι που έχουν διάθεση να τους μιμηθούν -ιδιαίτερα οι νέοι- πολλές φορές καταλήγουν στο να σιωπούν και να σφυρίζουν αδιάφορα.

         Βέβαια για να έχεις κανείς το δικαίωμα να καταγγέλει και να ελέγχει τους γύρω του πρέπει να είναι και αυτός ανοιχτός σε κάθε έλεγχο που θα του γίνει από άλλους. Αυτό όμως σε καμιά περίπτωση δεν μειώνει το βάρος μιας αληθινής καταγγελίας.Δεν πρέπει να εξετάζουμε σε πρώτο βαθμό το αν αυτός που κάνει μια καταγγελία είναι κακός ή οτιδήποτε άλλο αλλά οφείλουμε να εξετάσουμε το αν η καταγγελία του είναι αληθινή. Εξάλλου κανείς δεν είναι αναμάρτητος  αλλά σίγουρα κάποια ζητήματα, κάποιες παραβάσεις του νόμου και της ηθικής είναι σημαντικότερες από κάποιες άλλες.Το να σκεφτόμαστε "έλα μωρέ τώρα τι καταγγέλεις, εσύ που έχεις κάνει αυτό ή το άλλο" δείχνει διάθεση για ατιμωρησία αλλά και πρόθεση να φιμώσουμε φωνές που καταγγέλουν αδικίες .Μια πρόθεση που ρεαλιστικά εξηγείται μόνο με την υπόθεση πως φοβόμαστε ότι αυτές οι φωνές σε μια άλλη περίπτωση ίσως να αποκάλυπταν την δική μας αδικία/παράβαση. Πρέπει να αποβάλλουμε το φόβο αυτό και να μάθουμε επιτέλους να μπορούμε να ερχόμαστε αντιμέτωποι με τις συνέπειες των πράξεων μας. Έτσι μακροπρόθεσμα θα περιορίσουμε και τις δικές μας παραβατικές ενέργειες που τυχόν κάνουμε στην καθημερινότητα μας .Θα καταφέρουμε το "καθαρός ουρανός αστραπές δεν φοβάται"  και έτσι το αίτημα μας για λιγότερη διαφθορά θα αποκτήσει και μεγαλύτερη λογική και ηθική βάση.

          Είναι χρέος ενός συνειδητοποιημένου κι ενεργού  πολίτη να καταγγέλει φαινόμενα διαφθοράς ανεξάρτητα από το αν αυτά τον επηρεάζουν άμεσα. Η πάταξη της διαφθοράς ξεκινάει από την καθημερινή προσωπική προσπάθεια του κάθε πολίτη και να μην περιορίζεται σε ευχολόγια για τον "δια μαγείας" καθαρισμό του κράτους και της κοινωνίας από τέτοια φαινόμενα Αυτό συμβαίνιει γιατί η διαφθορά βρίσκεται σε όλα τα κοινωνικά στρώματα. Μια κοινωνία που είναι πιο δεκτική σε άνθρώπους που καταγγέλουν μικρές ή μεγάλες ατασθαλίες  και δηλώνει έτοιμη να υποστεί έλεγχο. αλλά και να εκτελέσει έλεγχο φροντίζει αυτόματα η ίδια ώστε να είναι και λιγότερο διεφθαρμένη.(διαφορετικά δεν θα δέχονταν να ελεγχθεί). Με τις προσπάθειες αυτές δίνεται και το παράδειγμα στις επόμενες γενιές καθώς μόνο μέσω της παιδείας και της αγωγής μπορεί να αντιμετωπιστεί μακροπρόθεσμα η διαφθορά. 

           Τελικά ίσως μου πείτε "πολλά λόγια για ένα παιχνίδι". Αλλά αλήθεια ήταν μόνο για ένα παιχνίδι;